అన్నపూర్ణాస్తుతి-1( అన్నపూర్ణాష్టకం) -(12 శ్లోకాలు)

 

---

అన్నపూర్ణాష్టకం -(12  శ్లోకాలు)

నిత్యానందకరీ వరాభయకరీ -సౌందర్యరత్నాకరీ

నిర్ధూతాఖిలఘోరపాపనికరీ -ప్రత్యక్ష మాహేశ్వరీ

ప్రాలేయాచలవంశపావనకరీ -కాశీపురాధీశ్వరీ

భిక్షాం దేహి కృపావలంబనకరీ -మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ

---

పదచ్ఛేదము:

నిత్య-ఆనంద-కరీ, వర-అభయ-కరీ, సౌందర్య-రత్న-ఆకరీ, నిర్ధూత-అఖిల-ఘోర-పాప-నికరీ, ప్రత్యక్ష మాహేశ్వరీ, ప్రాలేయ-అచల-వంశ-పావన-కరీ, కాశీ-పుర-అధీశ్వరీ, భిక్షాం, దేహి, కృపా-అవలంబన-కరీ, మాతా-అన్నపూర్ణేశ్వరీ.

---

అన్వయము:

నిత్య-ఆనంద-కరీ, వర-అభయ-కరీ, సౌందర్య-రత్న-ఆకరీ, నిర్ధూత-అఖిల-ఘోర-పాప-నికరీ, ప్రత్యక్ష మాహేశ్వరీ, ప్రాలేయ-అచల-వంశ-పావన-కరీ, కాశీ-పుర-అధీశ్వరీ, కృపా-అవలంబన-కరీ, మాతా-అన్నపూర్ణేశ్వరీ! భిక్షాం దేహి.

---

ప్రతి పదార్థము:

• నిత్య-ఆనంద-కరీ = ఎల్లప్పుడూ ఆనందాన్ని కలిగించేది (తల్లి), వర-అభయ-కరీ = వరాలను ఇచ్చేది, భయాన్ని పోగొట్టేది, సౌందర్య-రత్న-ఆకరీ = సౌందర్యానికి నిధి (గని), నిర్ధూత-అఖిల-ఘోర-పాప-నికరీ = నాశనం చేయబడిన, సమస్త భయంకరమైన, పాపాల సమూహాన్ని కలిగినది, ప్రత్యక్ష మాహేశ్వరీ = సాక్షాత్తు మహేశ్వరీ స్వరూపం, ప్రాలేయ-అచల-వంశ-పావన-కరీ = హిమాలయ పర్వత వంశాన్ని పవిత్రం చేసినది, కాశీ-పుర-అధీశ్వరీ = కాశీ నగరానికి రాణి, కృపా-అవలంబన-కరీ = దయతో ఆధారంగా, ఆదుకునేది, మాతా-అన్నపూర్ణేశ్వరీ = తల్లి అన్నపూర్ణాదేవి!, భిక్షాం = భిక్షను, దేహి = ప్రసాదించుము.

---

తాత్పర్యము:

ఎల్లప్పుడూ ఆనందాన్ని కలిగించే తల్లి, వరాలను మరియు భయాన్ని పోగొట్టే తల్లి, సౌందర్యానికి నిధి వంటి తల్లి, భయంకరమైన పాపాలన్నింటినీ నాశనం చేసే తల్లి, సాక్షాత్తు మహేశ్వరి స్వరూపమైన తల్లి, హిమాలయ పర్వత వంశాన్ని పవిత్రం చేసిన తల్లి, కాశీ నగరానికి రాణి అయిన ఓ అన్నపూర్ణాదేవి! నీ దయతో నాకు భిక్షను ప్రసాదించు.

---

విశేషాలు:

ఈ శ్లోకం అమ్మవారి యొక్క అనేక గొప్ప లక్షణాలను వివరిస్తుంది. ఆమె నిత్యమైన ఆనందాన్ని ఇస్తుంది, భయాలను పోగొడుతుంది మరియు సౌందర్యానికి మూలం. ఆమె భయంకరమైన పాపాలను కూడా నాశనం చేయగల శక్తి కలిగినది. ఆమె సాక్షాత్తు శివుని భార్య అయిన పార్వతీ దేవి యొక్క స్వరూపం. హిమాలయాల కుమార్తెగా ఆమె పవిత్రమైనది. కాశీ నగరానికి ఆమె అధిపతి. శంకరులు ఆమెను దయతో భిక్షను (జ్ఞానం, సంపద మరియు మోక్షం వంటివి) ప్రసాదించమని వేడుకుంటున్నారు.

---

---

శ్లోకం 2:

నానారత్నవిచిత్రభూషణకరీ - హేమాంబరాడంబరీ

ముక్తాహారవిడంబమానవిలస - ద్వక్షోజకుంభాంతరీ

కాశ్మీరాగురువాసితాంగరుచిరా - కాశీపురాధీశ్వరీ

భిక్షాం దేhi1 కృపావలంబనకరీ - మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ

---

పదచ్ఛేదము:

నానా-రత్న-విచిత్ర-భూషణ-కరీ, హేమ-అంబర-ఆడంబరీ, ముక్తా-హార-విడంబమాన-విలసత్-వక్షోజ-కుంభ-అంతరీ, కాశ్మీర-అగురు-వాసిత-అంగ-రుచిరా, కాశీ-పుర-అధీశ్వరీ, భిక్షాం, దేహి, కృపా-అవలంబన-కరీ, మాతా-అన్నపూర్ణేశ్వరీ.

---

అన్వయము:

నానా-రత్న-విచిత్ర-భూషణ-కరీ, హేమ-అంబర-ఆడంబరీ, ముక్తా-హార-విడంబమాన-విలసత్-వక్షోజ-కుంభ-అంతరీ, కాశ్మీర-అగురు-వాసిత-అంగ-రుచిరా, కాశీ-పుర-అధీశ్వరీ, కృపా-అవలంబన-కరీ, మాతా-అన్నపూర్ణేశ్వరీ! భిక్షాం దేహి.

---

ప్రతి పదార్థము:

• నానా-రత్న-విచిత్ర-భూషణ-కరీ = అనేక రకాలైన, రత్నాలతో విచిత్రంగా, అలంకరించబడిన ఆభరణాలను ధరించినది, హేమ-అంబర-ఆడంబరీ = బంగారు వస్త్రాలతో ప్రకాశిస్తున్నది (శోభిల్లుతున్నది), ముక్తా-హార-విడంబమాన-విలసత్-వక్షోజ-కుంభ-అంతరీ = ముత్యాల హారాలతో అలంకరించబడి, శోభిల్లుతున్న అందమైన, స్తనాలను కలిగినది, కాశ్మీర-అగురు-వాసిత-అంగ-రుచిరా = కాశ్మీరం (కుంకుమపువ్వు) మరియు, అగరబత్తుల సువాసనతో నిండిన, అందమైన శరీరం కలది, కాశీ-పుర-అధీశ్వరీ = కాశీ నగరానికి రాణి, కృపా-అవలంబన-కరీ = దయతో ఆధారంగా, ఆదుకునేది, మాతా-అన్నపూర్ణేశ్వరీ = తల్లి అన్నపూర్ణాదేవి!, భిక్షాం = భిక్షను, దేహి = ప్రసాదించుము.

---

తాత్పర్యము:

అనేక రకాలైన రత్నాలతో అలంకరించబడిన ఆభరణాలను ధరించిన తల్లి, బంగారు వస్త్రాలతో ప్రకాశిస్తున్న తల్లి, ముత్యాల హారాలతో శోభిల్లుతున్న అందమైన స్తనాలను కలిగిన తల్లి, కాశ్మీరం (కుంకుమపువ్వు) మరియు అగరబత్తుల సువాసనతో నిండిన అందమైన శరీరం కల తల్లి, కాశీ నగరానికి రాణి అయిన ఓ అన్నపూర్ణాదేవి! నీ దయతో నాకు భిక్షను ప్రసాదించు.

---

విశేషాలు:

ఈ శ్లోకం అమ్మవారి యొక్క అద్భుతమైన అలంకరణను వర్ణిస్తుంది. ఆమె వివిధ రకాలైన రత్నాలు మరియు బంగారు వస్త్రాలతో అలంకరించబడి ఉంది. ఆమె ముత్యాల హారాలతో అలంకరించబడిన అందమైన స్తనాలను కలిగి ఉంది, ఇది ఆమె యొక్క మాతృత్వాన్ని సూచిస్తుంది. ఆమె శరీరం కాశ్మీరం (కుంకుమపువ్వు) మరియు అగరబత్తుల వంటి సుగంధ ద్రవ్యాలచే సువాసనతో నిండి ఉంది, ఇది పవిత్రతను సూచిస్తుంది.

---

---

శ్లోకం 3:

యోగానందకరీ రిపుక్షయకరీ - ధర్మైకనిష్ఠాకరీ

చంద్రార్కానలభాసమానలహరీ - త్రైలోక్యరక్షాకరీ

సర్వైశ్వర్యకరీ తపఃఫలకరీ - కాశీపురాధీశ్వరీ

భిక్షాం దేహి కృపావలంబనకరీ - మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ

---

పదచ్ఛేదము:

యోగ-ఆనంద-కరీ, రిపు-క్షయ-కరీ, ధర్మ-ఏక-నిష్ఠా-కరీ, చంద్ర-అర్క-అనల-భాసమాన-లహరీ, త్రైలోక్య-రక్షా-కరీ, సర్వ-ఐశ్వర్య-కరీ, తపః-ఫల-కరీ, కాశీ-పుర-అధీశ్వరీ, భిక్షాం, దేహి, కృపా-అవలంబన-కరీ, మాతా-అన్నపూర్ణేశ్వరీ.

---

అన్వయము:

యోగ-ఆనంద-కరీ, రిపు-క్షయ-కరీ, ధర్మ-ఏక-నిష్ఠా-కరీ, చంద్ర-అర్క-అనల-భాసమాన-లహరీ, త్రైలోక్య-రక్షా-కరీ, సర్వ-ఐశ్వర్య-కరీ, తపః-ఫల-కరీ, కాశీ-పుర-అధీశ్వరీ, కృపా-అవలంబన-కరీ, మాతా-అన్నపూర్ణేశ్వరీ! భిక్షాం దేహి.

---

ప్రతి పదార్థము:

• యోగ-ఆనంద-కరీ = యోగము ద్వారా, ఆనందాన్ని కలిగించేది, రిపు-క్షయ-కరీ = శత్రువులను నాశనం చేసేది, ధర్మ-ఏక-నిష్ఠా-కరీ = ధర్మంపై గొప్ప నిష్ఠ కలిగినది, చంద్ర-అర్క-అనల-భాసమాన-లహరీ = చంద్రుడు సూర్యుడు, మరియు, అగ్ని వంటి, కాంతిని వెదజల్లే అలలు (కాంతి పుంజం) కలది, త్రైలోక్య-రక్షా-కరీ = మూడు లోకాలను రక్షించేది, సర్వ-ఐశ్వర్య-కరీ = అన్ని రకాల, సంపదలను ప్రసాదించేది, తపః-ఫల-కరీ = తపస్సు యొక్క, ఫలితాన్ని ఇచ్చేది, కాశీ-పుర-అధీశ్వరీ = కాశీ నగరానికి రాణి, కృపా-అవలంబన-కరీ = దయతో ఆధారంగా, ఆదుకునేది, మాతా-అన్నపూర్ణేశ్వరీ = తల్లి అన్నపూర్ణాదేవి!, భిక్షాం = భిక్షను, దేహి = ప్రసాదించుము.

---

తాత్పర్యము:

యోగము ద్వారా ఆనందాన్ని కలిగించే తల్లి, శత్రువులను నాశనం చేసే తల్లి, ధర్మంపై గొప్ప నిష్ఠ కలిగిన తల్లి, చంద్రుడు, సూర్యుడు మరియు అగ్ని వంటి కాంతిని వెదజల్లే తల్లి, మూడు లోకాలను రక్షించే తల్లి, అన్ని రకాల సంపదలను ప్రసాదించే తల్లి, తపస్సు యొక్క ఫలితాన్ని ఇచ్చే తల్లి, కాశీ నగరానికి రాణి అయిన ఓ అన్నపూర్ణాదేవి! నీ దయతో నాకు భిక్షను ప్రసాదించు.

---

విశేషాలు:

ఈ శ్లోకం అమ్మవారి యొక్క శక్తిని మరియు ఆమె చేసే పనులను వివరిస్తుంది. ఆమె యోగానందాన్ని ఇస్తుంది మరియు శత్రువులను నాశనం చేస్తుంది. ఆమె ధర్మంపై నిష్ఠ కలిగి ఉంది మరియు తన కాంతి ద్వారా మూడు లోకాలను రక్షిస్తుంది. ఆమె అన్ని రకాల సంపదలను మరియు తపస్సు యొక్క ఫలితాన్ని కూడా ప్రసాదిస్తుంది.

---

---

శ్లోకం 4:

కైలాసాచలకందరాలయకరీ-గౌరీ హ్యుమా శాంకరీ

కౌమారీ నిగమార్థ గోచరకరీ -హ్యోంకారబీజాక్షరీ

మోక్షద్వారకవాటపాటనకరీ -కాశీపురాధీశ్వరీ

భిక్షాం దేహి కృపావలంబనకరీ - మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ

---

పదచ్ఛేదము:

కైలాస-అచల-కందర-ఆలయ-కరీ, గౌరీ, హి, ఉమా, శాంకరీ, కౌమారీ, నిగమ-అర్థ-గోచర-కరీ, హి, ఓంకార-బీజ-అక్షరీ, మోక్ష-ద్వార-కవాట-పాటన-కరీ, కాశీ-పుర-అధీశ్వరీ, భిక్షాం, దేహి, కృపా-అవలంబన-కరీ, మాతా-అన్నపూర్ణేశ్వరీ.

---

అన్వయము:

కైలాస-అచల-కందర-ఆలయ-కరీ, గౌరీ, ఉమా, శాంకరీ, కౌమారీ, నిగమ-అర్థ-గోచర-కరీ, ఓంకార-బీజ-అక్షరీ, మోక్ష-ద్వార-కవాట-పాటన-కరీ, కాశీ-పుర-అధీశ్వరీ, కృపా-అవలంబన-కరీ, మాతా-అన్నపూర్ణేశ్వరీ! భిక్షాం దేహి.

---

ప్రతి పదార్థము:

• కైలాస-అచల-కందర-ఆలయ-కరీ = కైలాస పర్వత, గుహలలో నివసించేది (ఆలయం కలది), గౌరీ = గౌరీ (రూపంలో ఉన్నది), హి = నిశ్చయంగా, ఉమా = ఉమ (రూపంలో ఉన్నది), శాంకరీ = శాంకరి (రూపంలో ఉన్నది), కౌమారీ = కన్యక (రూపాన్ని ధరించునది), నిగమ-అర్థ-గోచర-కరీ = వేదాల అర్థాలను తెలియజేసేది, హి = నిశ్చయంగా, ఓంకార-బీజ-అక్షరీ = ఓంకార బీజాక్షర స్వరూపిణి, మోక్ష-ద్వార-కవాట-పాటన-కరీ = మోక్ష ద్వారాల తలుపులను తెరిచేది, కాశీ-పుర-అధీశ్వరీ = కాశీ నగరానికి రాణి, కృపా-అవలంబన-కరీ = దయతో ఆధారంగా, ఆదుకునేది, మాతా-అన్నపూర్ణేశ్వరీ = తల్లి అన్నపూర్ణాదేవి!, భిక్షాం = భిక్షను, దేహి = ప్రసాదించుము.

---

తాత్పర్యము:

కైలాస పర్వత గుహలలో నివసించే తల్లి, గౌరీ, ఉమ మరియు శాంకరి రూపాలలో ఉన్న తల్లి, కన్యక రూపాన్ని ధరించునది మరియు వేదాల అర్థాలను తెలియజేసే తల్లి, ఓంకార బీజాక్షర స్వరూపమైన తల్లి, మోక్ష ద్వారాలను తెరిచే తల్లి, కాశీ నగరానికి రాణి అయిన ఓ అన్నపూర్ణాదేవి! నీ దయతో నాకు భిక్షను ప్రసాదించు.

---

విశేషాలు:

ఈ శ్లోకం అమ్మవారి యొక్క వివిధ రూపాలను మరియు ఆమె యొక్క ప్రాముఖ్యతను తెలియజేస్తుంది. ఆమె కైలాసంలో నివసిస్తుంది మరియు గౌరీ, ఉమ, శాంకరి వంటి వివిధ పేర్లతో పిలువబడుతుంది. ఆమె కన్యక రూపాన్ని ధరించి వేదాల యొక్క అంతిమ అర్థాన్ని తెలియజేసే తల్లి. కౌమారీ అనగా కౌమార తంత్ర విద్యా స్వరూపిణి అని మరొక అర్థం. సప్త మాతృకలలో ఒక మాతృక అని ఇంకొక అర్థం. ఆమె ఓంకార శబ్దానికి మూలం మరియు మోక్షాన్ని ప్రసాదించగలదు.

---

---

శ్లోకం 5:

దృశ్యాదృశ్యవిభూతిపావనకరీ-బ్రహ్మాండభాండోదరీ

లీలానాటకసూత్రఖేలనకరీ -విజ్ఞానదీపాంకురీ

శ్రీవిశ్వేశమనఃప్రమోదనకరీ -కాశీపురాధీశ్వరీ

భిక్షాం దేhi4 కృపావలంబనకరీ - మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ

---

పదచ్ఛేదము:

దృశ్య-అదృశ్య-విభూతి-పావన-కరీ, బ్రహ్మాండ-భాండ-ఉదరీ, లీలా-నాటక-సూత్ర-ఖేలన-కరీ, విజ్ఞాన-దీప-అంకురీ, శ్రీ-విశ్వేశ-మనః-ప్రమోదన-కరీ, కాశీ-పుర-అధీశ్వరీ, భిక్షాం, దేహి, కృపా-అవలంబన-కరీ, మాతా-అన్నపూర్ణేశ్వరీ.

---

అన్వయము:

దృశ్య-అదృశ్య-విభూతి-పావన-కరీ, బ్రహ్మాండ-భాండ-ఉదరీ, లీలా-నాటక-సూత్ర-ఖేలన-కరీ, విజ్ఞాన-దీప-అంకురీ, శ్రీ-విశ్వేశ-మనః-ప్రమోదన-కరీ, కాశీ-పుర-అధీశ్వరీ, కృపా-అవలంబన-కరీ, మాతా-అన్నపూర్ణేశ్వరీ! భిక్షాం దేహి.

---

ప్రతి పదార్థము:

• దృశ్య-అదృశ్య-విభూటి-పావన-కరీ = కనిపించే మరియు, కనిపించని అన్ని, ఐశ్వర్యాలతో పవిత్రం చేసేది, బ్రహ్మాండ-భాండ-ఉదరీ = బ్రహ్మాండమనే పాత్రను తన గర్భంలో దాచుకున్నది, లీలా-నాటక-సూత్ర-ఖేలన-కరీ = లీలలనే నాటకానికి సూత్రధారి అయినది (ఆటను ఆడేది), విజ్ఞాన-దీప-అంకురీ = జ్ఞానమనే దీపం యొక్క, మొలక (ప్రారంభం) వంటిది, శ్రీ-విశ్వేశ-మనః-ప్రమోదన-కరీ = శ్రీ విశ్వేశ్వరుని మనస్సును సంతోషపరిచేది, కాశీ-పుర-అధీశ్వరీ = కాశీ నగరానికి రాణి, కృపా-అవలంబన-కరీ = దయతో ఆధారంగా, ఆదుకునేది, మాతా-అన్నపూర్ణేశ్వరీ = తల్లి అన్నపూర్ణాదేవి!, భిక్షాం = భిక్షను, దేహి = ప్రసాదించుము.

---

తాత్పర్యము:

కనిపించే మరియు కనిపించని అన్ని ఐశ్వర్యాలతో మనలను పవిత్రం చేసే తల్లి, బ్రహ్మాండమనే పాత్రను తన గర్భంలో దాచుకున్న తల్లి, తన లీలలనే నాటకానికి సూత్రధారి అయిన తల్లి, జ్ఞానమనే దీపం యొక్క మొలక వంటి తల్లి, శ్రీ విశ్వేశ్వరుని మనస్సును సంతోషపరిచే తల్లి, కాశీ నగరానికి రాణి అయిన ఓ అన్నపూర్ణాదేవి! నీ దయతో నాకు భిక్షను ప్రసాదించు.

---

విశేషాలు:

ఈ శ్లోకం అమ్మవారి యొక్క విశ్వరూపాన్ని మరియు ఆమె యొక్క లీలలను వివరిస్తుంది. ఆమె కనిపించే మరియు కనిపించని అన్ని సంపదలను అనుగ్రహిస్తుంది. అణిమాద్యష్ట ఐశ్వర్యములు కలది. బ్రహ్మాండం ఆమె గర్భంలో ఉంది మరియు ఆమె ఈ ప్రపంచ నాటకాన్ని నడిపిస్తుంది. ఆమె జ్ఞానానికి మూలం మరియు విశ్వేశ్వరుని (శివుని) మనస్సును ఆనందపరుస్తుంది.

---

---

శ్లోకం 6:

ఆదిక్షాంతసమస్తవర్ణనికరీ-శంభుప్రియా శాంకరీ

కాశ్మీరే త్రిపురేశ్వరీ త్రిణయనీ -విశ్వేశ్వరీ శ్రీధరీ

స్వర్గద్వారకవాటపాటనకరీ -కాశీపురాధీశ్వరీ

భిక్షాం దేhi5 కృపావలంబనకరీ - మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ

---

పదచ్ఛేదము:

ఆది-క్ష-అంత-సమస్త-వర్ణ-నికరీ, శంభు-ప్రియా, శాంకరీ, కాశ్మీరే, త్రిపురేశ్వరీ, త్రి-నయనీ, విశ్వేశ్వరీ, శ్రీధరీ, స్వర్గ-ద్వార-కవాట-పాటన-కరీ, కాశీ-పుర-అధీశ్వరీ, భిక్షాం, దేహి, కృపా-అవలంబన-కరీ, మాతా-అన్నపూర్ణేశ్వరీ.

---

అన్వయము:

ఆది-క్ష-అంత-సమస్త-వర్ణ-నికరీ, శంభు-ప్రియా, శాంకరీ, కాశ్మీరే త్రిపురేశ్వరీ, త్రి-నయనీ, విశ్వేశ్వరీ, శ్రీధరీ, స్వర్గ-ద్వార-కవాట-పాటన-కరీ, కాశీ-పుర-అధీశ్వరీ, కృపా-అవలంబన-కరీ, మాతా-అన్నపూర్ణేశ్వరీ! భిక్షాం దేహి.

---

ప్రతి పదార్థము:

• ఆది-క్ష-అంత-సమస్త-వర్ణ-నికరీ = 'అ' నుండి, 'క్ష' వరకు, అన్ని అక్షరాల సమూహం (స్వరూపం), శంభు-ప్రియా = శివునికి ప్రియమైనది, శాంకరీ = శాంకరి (రూపంలో ఉన్నది), కాశ్మీరే = కాశ్మీరంలో, త్రిపురేశ్వరీ = త్రిపురేశ్వరి (రూపంలో ఉన్నది), త్రి-నయనీ = మూడు కన్నులు కలది, విశ్వేశ్వరీ = విశ్వేశ్వరి (రూపంలో ఉన్నది), శ్రీధరీ = లక్ష్మీదేవి స్వరూపిణి, స్వర్గ-ద్వార-కవాట-పాటన-కరీ = స్వర్గ ద్వారాల తలుపులను తెరిచేది, కాశీ-పుర-అధీశ్వరీ = కాశీ నగరానికి రాణి, కృపా-అవలంబన-కరీ = దయతో ఆధారంగా, ఆదుకునేది, మాతా-అన్నపూర్ణేశ్వరీ = తల్లి అన్నపూర్ణాదేవి!, భిక్షాం = భిక్షను, దేహి = ప్రసాదించుము.

---

తాత్పర్యము:

'అ' నుండి 'క్ష' వరకు అన్ని అక్షరాల స్వరూపమైన తల్లి, శివునికి ప్రియమైన శాంకరి, కాశ్మీరంలో త్రిపురేశ్వరిగా, మూడు కన్నులు కల విశ్వేశ్వరిగా మరియు లక్ష్మీదేవి స్వరూపమైన శ్రీధరిగా, స్వర్గ ద్వారాలను తెరిచే తల్లి, కాశీ నగరానికి రాణి అయిన ఓ అన్నపూర్ణాదేవి! నీ దయతో నాకు భిక్షను ప్రసాదించు.

---

విశేషాలు:

ఈ శ్లోకం అమ్మవారి యొక్క సర్వవ్యాపకత్వాన్ని మరియు వివిధ రూపాలను తెలియజేస్తుంది. ఆమె అన్ని అక్షరాల స్వరూపం మరియు శివునికి ప్రియమైనది. కాశ్మీరంలో ఆమె త్రిపురేశ్వరిగా, మూడు కన్నులతో విశ్వేశ్వరిగా మరియు లక్ష్మీదేవిగా కూడా పూజించబడుతుంది.

• ప్రతి జీవికి స్థూలంగా కనిపించే శరీరం (స్థూలదేహం), లోపల ఉండే సూక్ష్మమైన శరీరం (సూక్ష్మదేహం), ఇంకా కారణమైన శరీరం (కారణ దేహం) అని మూడు రకాలైన దేహాలు ఉంటాయి. ఒక మనిషి ఉండే ఇల్లు లాగా ఈ దేహాలు జీవునికి స్థావరాలు. అందుకే వీటిని 'పురాలు' అని కూడా అంటారు. ఈ మూడు పురాలకు అధిపతి కాబట్టి అమ్మవారిని 'త్రిపురేశి' అని పిలుస్తారు.
• మనం మాట్లాడే మాటలు కూడా మూడు వేర్వేరు స్థాయిల్లో బయటకు వస్తాయి. అవి నెమ్మదిగా (మంద్రము), మధ్యస్థంగా (మధ్యమ), మరియు పై స్థాయిలో (తార). ఈ మూడు స్థాయిలను కూడా మూడు పురాలుగా చెప్పవచ్చు. మాటలను పుట్టించేది, మాటలుగా మారేది, చివరకు మనం నోటితో పలికేది - అన్నీ వాక్కు యొక్క రూపాలే. కాబట్టి ఆ వాక్కు యొక్క దేవత అయిన సరస్వతి దేవి కూడా 'త్రిపురేశి' అవుతుంది. ఈ మూడు పురాల ద్వారా బయటపడే వాక్కు రూపంలో ఉండేది అమ్మవారే కాబట్టి, ఈ అర్థంలో కూడా అమ్మవారు 'త్రిపురేశి'. దీన్నే 'త్రిషధస్థా' అని అంటారు. మనం మాట్లాడేటప్పుడు ఈ మూడు స్థాయిల శబ్దాలు వరుసగా గొంతు నుండి, గుండె నుండి, మరియు బొడ్డు భాగం నుండి వస్తాయి.

ఆమె భక్తులకు స్వర్గ ద్వారాలను తెరవగల శక్తిని కలిగి ఉంది (నమ్ముకొన్నవారికి సుఖాలను ప్రసాదిస్తుందని భావం).

---

---

శ్లోకం 7:

ఉర్వీ సర్వజయేశ్వరీ జయకరీ -మాతా కృపాసాగరీ

వేణీ నీలసమానకుంతలధరీ-నిత్యాన్నదానేశ్వరీ

సాక్షాన్మోక్షకరీ సదా శుభకరీ -కాశీపురాధీశ్వరీ

భిక్షాం దేహి కృపావలంబనకరీ - మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ

---

పదచ్ఛేదము:

ఉర్వీ, సర్వ-జయ-ఈశ్వరీ, జయ-కరీ, మాతా, కృపా-సాగరీ, వేణీ, నీల-సమాన-కుంతల-ధరీ, నిత్య-అన్న-దాన-ఈశ్వరీ, సాక్షాత్-మోక్ష-కరీ, సదా-శుభ-కరీ, కాశీ-పుర-అధీశ్వరీ, భిక్షాం, దేహి, కృపా-అవలంబన-కరీ, మాతా-అన్నపూర్ణేశ్వరీ.

---

అన్వయము:

ఉర్వీ, సర్వ-జయ-ఈశ్వరీ, జయ-కరీ, మాతా, కృపా-సాగరీ, వేణీ-నీల-సమాన-కుంతల-ధరీ, నిత్య-అన్న-దాన-ఈశ్వరీ, సాక్షాత్-మోక్ష-కరీ, సదా-శుభ-కరీ, కాశీ-పుర-అధీశ్వరీ, కృపా-అవలంబన-కరీ, మాతా-అన్నపూర్ణేశ్వరీ! భిక్షాం దేhi.

---

ప్రతి పదార్థము:

• ఉర్వీ = భూమికి (దేవత), సర్వ-జయ-ఈశ్వరీ = అందరికీ విజయాన్ని ప్రసాదించేది, జయ-కరీ = విజయాన్ని కలిగించేది, మాతా = తల్లి, కృపా-సాగరీ = దయకు సముద్రం వంటిది, వేణీ = జడ (మెరిసే), నీల-సమాన-కుంతల-ధరీ = నీలి రంగుతో సమానమైన, కురులు కలది, నిత్య-అన్న-దాన-ఈశ్వరీ = నిత్యం అన్నదానం చేసేది, సాక్షాత్-మోక్ష-కరీ = సాక్షాత్తు మోక్షాన్ని ప్రసాదించేది, సదా-శుభ-కరీ = ఎల్లప్పుడూ శుభాన్ని కలిగించేది, కాశీ-పుర-అధీశ్వరీ = కాశీ నగరానికి రాణి, కృపా-అవలంబన-కరీ = దయతో ఆధారంగా, ఆదుకునేది, మాతా-అన్నపూర్ణేశ్వరీ = తల్లి అన్నపూర్ణాదేవి!, భిక్షాం = భిక్షను, దేహి = ప్రసాదించుము.

---

తాత్పర్యము:

భూమికి మరియు అందరికీ విజయాన్ని ప్రసాదించే తల్లి, దయకు సముద్రమైన తల్లి, మెరిసే నీలి రంగు కురులు కల తల్లి, నిత్యం అన్నదానం చేసే తల్లి, సాక్షాత్తు మోక్షాన్ని ప్రసాదించే తల్లి, ఎల్లప్పుడూ శుభాన్ని కలిగించే తల్లి, కాశీ నగరానికి రాణి అయిన ఓ అన్నపూర్ణాదేవి! నీ దయతో నాకు భిక్షను ప్రసాదించు.

---

విశేషాలు:

ఈ శ్లోకం అమ్మవారి యొక్క దయను మరియు ఆమె యొక్క శక్తిని వివరిస్తుంది. ఆమె అందరికీ విజయాన్ని ప్రసాదిస్తుంది మరియు దయకు సముద్రం వంటిది. భూమికి మరియు దానిలోని జీవులకు దేవత, ప్రపంచంలోని జ్ఞానం, సంపద మరియు శౌర్యం ఆమెయే. ఆమె నల్లని కురులను కలిగి ఉంది మరియు నిత్యం అన్నదానం చేస్తుంది. ఆమె సాక్షాత్తు మోక్షాన్ని ప్రసాదించగలదు మరియు ఎల్లప్పుడూ శుభాన్ని కలిగిస్తుంది.

---

---

శ్లోకం 8:

దేవీ సర్వవిచిత్రరత్నరచితా -దాక్షాయణీ సుందరీ

వామా స్వాదుపయోధరప్రియకరీ-సౌభాగ్యమా హేశ్వరీ

భక్తాభీష్టకరీ సదా శుభకరీ -కాశీపురాధీశ్వరీ

భిక్షాం దేహి కృపావలంబనకరీ - మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ

---

పదచ్ఛేదము:

దేవీ, సర్వ-విచిత్ర-రత్న-రచితా, దాక్షాయణీ, సుందరీ, వామా, స్వాదు-పయోధర-ప్రియ-కరీ, సౌభాగ్య-మాహేశ్వరీ, భక్త-అభీష్ట-కరీ, సదా-శుభ-కరీ, కాశీ-పుర-అధీశ్వరీ, భిక్షాం, దేహి, కృపా-అవలంబన-కరీ, మాతా-అన్నపూర్ణేశ్వరీ.

---

అన్వయము:

దేవీ, సర్వ-విచిత్ర-రత్న-రచితా, దాక్షాయణీ, సుందరీ, వామా, స్వాదు-పయోధర-ప్రియ-కరీ, సౌభాగ్య-మాహేశ్వరీ, భక్త-అభీష్ట-కరీ, సదా-శుభ-కరీ, కాశీ-పుర-అధీశ్వరీ, కృపా-అవలంబన-కరీ, మాతా-అన్నపూర్ణేశ్వరీ! భిక్షాం దేహి

---

ప్రతి పదార్థము:

• దేవీ = దేవి (అమ్మవారు), సర్వ-విచిత్ర-రత్న-రచితా = అన్ని రకాల అద్భుతమైన రత్నాలతో అలంకరించబడినది, దాక్షాయణీ = దాక్షాయణి (రూపంలో ఉన్నది), సుందరీ = అందమైనది, వామా = వామ (ఎడమ భాగంలో ఉన్నది - శివుని వామాంగి), స్వాదు-పయోధర-ప్రియ-కరీ = రుచికరమైన స్తనములు కలిగి, కోరికలనే పాలను అనుగ్రహిస్తూ, భక్తులనే పిల్లలకు ప్రియమును కలిగించునది, సౌభాగ్య-మాహేశ్వరీ = సౌభాగ్యానికి అధిపతి అయిన, మహేశ్వరి, భక్త-అభీష్ట-కరీ = భక్తుల కోరికలను తీర్చేది, సదా-శుభ-కరీ = ఎల్లప్పుడూ శుభాన్ని కలిగించేది, కాశీ-పుర-అధీశ్వరీ = కాశీ నగరానికి రాణి, కృపా-అవలంబన-కరీ = దయతో ఆధారంగా, ఆదుకునేది, మాతా-అన్నపూర్ణేశ్వరీ = తల్లి అన్నపూర్ణాదేవి!, భిక్షాం = భిక్షను, దేహి = ప్రసాదించుము.

---

తాత్పర్యము:

అన్ని రకాల అద్భుతమైన రత్నాలతో అలంకరించబడిన దేవి, అందమైన దాక్షాయణి, రుచికరమైన స్తనములు కలిగి కోరికలనే పాలను అనుగ్రహిస్తూ భక్తులనే పిల్లలకు ప్రియమును కలిగించు తల్లి, సౌభాగ్యానికి అధిపతి అయిన మహేశ్వరి, భక్తుల కోరికలను తీర్చే తల్లి, ఎల్లప్పుడూ శుభాన్ని కలిగించే తల్లి, కాశీ నగరానికి రాణి అయిన ఓ అన్నపూర్ణాదేవి! నీ దయతో నాకు భిక్షను ప్రసాదించు.

---

విశేషాలు:

ఈ శ్లోకం అమ్మవారి యొక్క అందాన్ని మరియు ఆమె యొక్క అనుగ్రహాన్ని వివరిస్తుంది. ఆమె వివిధ రకాలైన రత్నాలతో అలంకరించబడి ఉంది మరియు అందమైన దాక్షాయణి రూపంలో ఉంది. ఆమె సౌభాగ్యానికి అధిపతి మరియు భక్తుల కోరికలను తీరుస్తుంది. ఆమె ఎల్లప్పుడూ శుభాన్ని కలిగిస్తుంది.

---

---

శ్లోకం 9:

చంద్రార్కానలకోటికోటిసదృశా-చంద్రాంశుబింబాధరీ

చంద్రార్కాగ్నిసమానకుండలధరీ -చంద్రార్కవర్ణేశ్వరీ

మాలాపుస్తకపాశసాంకుశధరీ -కాశీపురాధీశ్వరీ

భిక్షాం దేహి కృపావలంబనకరీ - మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ

---

పదచ్ఛేదము:

చంద్ర-అర్క-అనల-కోటి-కోటి-సదృశా, చంద్ర-అంశు-బింబ-అధరీ, చంద్ర-అర్క-అగ్ని-సమాన-కుండల-ధరీ, చంద్ర-అర్క-వర్ణ-ఈశ్వరీ, మాలా-పుస్తక-పాశ-సాంకుశ-ధరీ, కాశీ-పుర-అధీశ్వరీ, భిక్షాం, దేహి, కృపా-అవలంబన-కరీ, మాతా-అన్నపూర్ణేశ్వరీ.

---

అన్వయము:

చంద్ర-అర్క-అనల-కోటి-కోటి-సదృశా, చంద్ర-అంశు-బింబ-అధరీ, చంద్ర-అర్క-అగ్ని-సమాన-కుండల-ధరీ, చంద్ర-అర్క-వర్ణ-ఈశ్వరీ, మాలా-పుస్తక-పాశ-సాంకుశ-ధరీ, కాశీ-పుర-అధీశ్వరీ, కృపా-అవలంబన-కరీ, మాతా-అన్నపూర్ణేశ్వరీ! భిక్షాం దేహి.

---

ప్రతి పదార్థము:

• చంద్ర-అర్క-అనల-కోటి-కోటి-సదృశా = కోట్లాది చంద్రులు, సూర్యులు మరియు, అగ్నితో సమానమైన, కాంతిని కలిగినది, చంద్ర-అంశు-బింబ-అధరీ = చంద్రుని కిరణాల వంటి, ముఖాన్ని కలిగినది (అధరీ అంటే పెదవి కూడా, ఇక్కడ ముఖం అని విస్తృత అర్థంలో తీసుకోవాలి), చంద్ర-అర్క-అగ్ని-సమాన-కుండల-ధరీ = చంద్రుడు సూర్యుడు, మరియు, అగ్ని వంటి, కుండలాలను ధరించినది, చంద్ర-అర్క-వర్ణ-ఈశ్వరీ = చంద్రుడు మరియు, సూర్యుని రంగును కలిగిన, ఈశ్వరి, మాలా-పుస్తక-పాశ-సాంకుశ-ధరీ = జపమాల పుస్తకం, పాశం మరియు, అంకుశం ధరించినది, కాశీ-పుర-అధీశ్వరీ = కాశీ నగరానికి రాణి, కృపా-అవలంబన-కరీ = దయతో ఆధారంగా, ఆదుకునేది, మాతా-అన్నపూర్ణేశ్వరీ = తల్లి అన్నపూర్ణాదేవి!, భిక్షాం = భిక్షను, దేహి = ప్రసాదించుము.

---

తాత్పర్యము:

కోట్లాది చంద్రులు, సూర్యులు మరియు అగ్నితో సమానమైన కాంతిని కలిగిన తల్లి, చంద్రుని కిరణాల వంటి ముఖాన్ని కలిగిన తల్లి, చంద్రుడు, సూర్యుడు మరియు అగ్ని వంటి కుండలాలను ధరించిన తల్లి, చంద్రుడు మరియు సూర్యుని రంగును కలిగిన తల్లి, జపమాల, పుస్తకం, పాశం మరియు అంకుశం ధరించిన తల్లి, కాశీ నగరానికి రాణి అయిన ఓ అన్నపూర్ణాదేవి! నీ దయతో నాకు భిక్షను ప్రసాదించు.

---

విశేషాలు:

ఈ శ్లోకం అమ్మవారి యొక్క తేజస్సును మరియు ఆమె ధరించిన వస్తువులను వివరిస్తుంది. ఆమె కోట్లాది సూర్యులు, చంద్రులు మరియు అగ్నితో సమానమైన కాంతిని కలిగి ఉంది. ఆమె జపమాల, పుస్తకం, పాశం మరియు అంకుశం ధరించి ఉంది, ఇవి జ్ఞానం, నియంత్రణ మరియు శక్తిని సూచిస్తాయి.

---

---

శ్లోకం 10:

క్షత్రత్రాణకరీ సదా శివకరీ -మాతా కృపాసాగరీ

సాక్షాన్మోక్షకరీ సదా శివకరీ -విశ్వేశ్వరీ శ్రీధరీ

దక్షాక్రందకరీ నిరామయకరీ -కాశీపురాధీశ్వరీ

భిక్షాం దేhi కృపావలంబనకరీ - మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ

---

పదచ్ఛేదము:

క్షత్ర-త్రాణ-కరీ, సదా, శివ-కరీ, మాతా, కృపా-సాగరీ, సాక్షాత్-మోక్ష-కరీ, సదా-శివ-కరీ, విశ్వేశ్వరీ, శ్రీధరీ, దక్ష-ఆక్రంద-కరీ, నిరామay-కరీ, కాశీ-పుర-అధీశ్వరీ, భిక్షాం, దేహి, కృపా-అవలంబన-కరీ, మాతా-అన్నపూర్ణేశ్వరీ.

---

అన్వయము:

క్షత్ర-త్రాణ-కరీ, సదా శివ-కరీ, మాతా కృపా-సాగరీ, సాక్షాత్-మోక్ష-కరీ, సదా శివ-కరీ, విశ్వేశ్వరీ, శ్రీధరీ, దక్ష-ఆక్రంద-కరీ, నిరామయ-కరీ, కాశీ-పుర-అధీశ్వరీ, కృపా-అవలంబన-కరీ, మాతా-అన్నపూర్ణేశ్వరీ! భిక్షాం దేhi.

---

ప్రతి పదార్థము:

• క్షత్ర-త్రాణ-కరీ = క్షత్రియులను (రాజుల/అధికారుల ధర్మాలను) రక్షించేది, సదా = ఎల్లప్పుడూ, శివ-కరీ = శుభాన్ని కలిగించేది, మాతా = తల్లి, కృపా-సాగరీ = దయకు సముద్రం వంటిది, సాక్షాత్-మోక్ష-కరీ = సాక్షాత్తు మోక్షాన్ని ప్రసాదించేది, సదా-శివ-కరీ = ఎల్లప్పుడూ శుభాన్ని కలిగించేది, విశ్వేశ్వరీ = విశ్వేశ్వరి (విశ్వానికి అధిపతి), శ్రీధరీ = లక్ష్మీదేవి స్వరూపిణి, దక్ష-ఆక్రంద-కరీ = దుఃఖాన్ని (దక్షుని క్రందనను) పోగొట్టేది, నిరామయ-కరీ = రోగాలను నయం చేసేది, కాశీ-పుర-అధీశ్వరీ = కాశీ నగరానికి రాణి, కృపా-అవలంబన-కరీ = దయతో ఆధారంగా, ఆదుకునేది, మాతా-అన్నపూర్ణేశ్వరీ = తల్లి అన్నపూర్ణాదేవి!, భిక్షాం = భిక్షను, దేహి = ప్రసాదించుము.

---

తాత్పర్యము:

క్షత్రియులను రక్షించే తల్లి, ఎల్లప్పుడూ శుభాన్ని కలిగించే తల్లి, దయకు సముద్రమైన తల్లి, సాక్షాత్తు మోక్షాన్ని ప్రసాదించే తల్లి, ఎల్లప్పుడూ శుభాన్ని కలిగించే విశ్వేశ్వరి మరియు శ్రీధరి, దుఃఖాన్ని పోగొట్టే తల్లి, రోగాలను నయం చేసే తల్లి, కాశీ నగరానికి రాణి అయిన ఓ అన్నపూర్ణాదేవి! నీ దయతో నాకు భిక్షను ప్రసాదించు.

---

విశేషాలు:

ఈ శ్లోకం అమ్మవారి యొక్క రక్షణాత్మక స్వభావాన్ని మరియు ఆమె యొక్క దయను వివరిస్తుంది. ఆమె క్షత్రియులను మరియు భక్తులందరినీ రక్షిస్తుంది. రాజుల (అధికారుల) యొక్క ధర్మాలను రక్షిస్తుంది. ఆమె సాక్షాత్తు మోక్షాన్ని ప్రసాదించగలదు మరియు దుఃఖాలను, రోగాలను నయం చేయగలదు.

---

---

శ్లోకం 11:

అన్నపూర్ణే సదాపూర్ణే - శంకరప్రాణవల్లభే

జ్ఞానవైరాగ్యసిద్ధ్యర్థం - భిక్షాం దేహీచ పార్వతి

---

పదచ్ఛేదము:

అన్నపూర్ణే, సదా-పూర్ణే, శంకర-ప్రాణ-వల్లభే, జ్ఞాన-వైరాగ్య-సిద్ధి-అర్థం, భిక్షాం, దేహి, చ, పార్వతి.

---

అన్వయము:

అన్నపూర్ణే, సదా-పూర్ణే, శంకర-ప్రాణ-వల్లభే, పార్వతి! జ్ఞాన-వైరాగ్య-సిద్ధి-అర్థం భిక్షాం దేహి

---

ప్రతి పదార్థము:

• అన్నపూర్ణే = ఓ అన్నపూర్ణాదేవి!, సదా-పూర్ణే = ఎల్లప్పుడూ సంపూర్ణురాలైన తల్లి!, శంకర-ప్రాణ-వల్లభే = శంకరుని ప్రాణప్రియమైన భార్యా!, జ్ఞాన-వైరాగ్య-సిద్ధి-అర్థం = జ్ఞానం మరియు, వైరాగ్యం సిద్ధించడానికి కొరకు, భిక్షాం = భిక్షను, దేహి = ప్రసాదించుము, చ = మరియు, పార్వతి = పార్వతీదేవి!

---

తాత్పర్యము:

ఓ అన్నపూర్ణాదేవి! ఎల్లప్పుడూ సంపూర్ణురాలైన తల్లి, శంకరుని ప్రాణప్రియమైన భార్య అయిన పార్వతీదేవి! జ్ఞానం మరియు వైరాగ్యం సిద్ధించడానికి నాకు భిక్షను ప్రసాదించు.

---

విశేషాలు:

ఈ శ్లోకం అమ్మవారిని జ్ఞానం మరియు వైరాగ్యం కోసం ప్రార్థిస్తుంది. ఆమె శంకరునికి ప్రియమైన భార్య మరియు ఎల్లప్పుడూ సంపూర్ణురాలు. ఈ శ్లోకం  చివరి భాగంలో అమ్మవారిని నేరుగా ప్రార్థిస్తూ, భౌతిక భిక్షతో పాటు ఆత్మజ్ఞానాన్ని అభ్యర్థిస్తుంది.

---

---

శ్లోకం 12:

మాతా చ పార్వతీ దేవీ - పితా దేవో మహేశ్వరః

బాంధవ శ్శివభక్తాశ్చ - స్వదేశో భువనత్రయమ్‌

---

పదచ్ఛేదము:

మాతా, చ, పార్వతీ, దేవీ, పితా, దేవః, మహేశ్వరః, బాంధవః, శివ-భక్తాః, చ, స్వ-దేశః, భువన-త్రయమ్.

---

అన్వయము:

పార్వతీ దేవీ మాతా చ, మహేశ్వరః దేవః పితా, శివ-భక్తాః చ బాంధవః, భువన-త్రయం స్వ-దేశః.

---

ప్రతి పదార్థము:

• మాతా = తల్లి, చ = మరియు, పార్వతీ దేవీ = పార్వతీ దేవి, పితా = తండ్రి, దేవః = దేవుడు, మహేశ్వరః = మహేశ్వరుడు, బాంధవః = బంధువులు, శివ-భక్తాః = శివుని భక్తులందరూ, చ = మరియు, స్వ-దేశః = స్వదేశం, భువన-త్రయమ్‌ = మూడు లోకాలు.

---

తాత్పర్యము:

పార్వతీ దేవి నా తల్లి, మహేశ్వరుడు నా తండ్రి, శివుని భక్తులందరూ నా బంధువులు, మరియు మూడు లోకాలు నా స్వదేశం.

---

విశేషాలు:

ఈ శ్లోకం శివుడు మరియు పార్వతి యొక్క ప్రాముఖ్యతను మరియు శివభక్తుల యొక్క ఐక్యతను తెలియజేస్తుంది. ఈ శ్లోకం ద్వారా భక్తుడు తనను తాను విశ్వకుటుంబంలో ఒక సభ్యుడిగా భావిస్తున్నాడు. శివ-పార్వతులు జగన్మాత-జగత్పితురులు అనే తత్వాన్ని ఇది బోధిస్తుంది. మూడు లోకాలు తన స్వదేశం అన్న భావనతో విశ్వజనీనమైన ఆత్మజ్ఞానాన్ని పొందే స్థితిని సూచిస్తుంది.

---