మీనాక్షీ స్తోత్రం(08శ్లోకాలు)

 

మీనాక్షీ స్తోత్రం

మీనాక్షీ స్తోత్రం అనేది శ్రీ మీనాక్షి దేవిని స్తుతించే అద్భుతమైన స్తోత్రం. ఈ స్తోత్రం అమ్మవారి దివ్యమైన రూపం, ఆమె శక్తి, జ్ఞానం, కరుణ, మరియు భక్తులను రక్షించే గుణాలను వివరిస్తుంది. ప్రతి శ్లోకం అమ్మవారి వివిధ లీలలను, ఆమెను ఆశ్రయించిన వారికి కలిగే శుభాలను తెలియజేస్తుంది.

శ్లోకం 1

శ్రీవిద్యే శివవామభాగనిలయే శ్రీరాజరాజార్చితే శ్రీనాథాదిగురుస్వరూపవిభవే చిన్తామణీపీఠికే ; శ్రీవాణీగిరిజానుతాఙ్ఘ్రికమలే శ్రీశామ్భవి శ్రీశివే మధ్యాహ్నే మలయధ్వజాధిపసుతే మాం పాహి మీనామ్బికే . 1 .

పదవిభాగము

శ్రీవిద్యే, శివవామభాగనిలయే, శ్రీరాజరాజార్చితే (శ్రీరాజరాజ + అర్చితే), శ్రీనాథాదిగురుస్వరూపవిభవే (శ్రీనాథ + ఆది + గురు + స్వరూప + విభవే), చిన్తామణీపీఠికే, శ్రీవాణీగిరిజానుతాఙ్ఘ్రికమలే (శ్రీ + వాణీ + గిరిజా + అనుత + అంఘ్రికమలే), శ్రీశామ్భవి, శ్రీశివే, మధ్యాహ్నే, మలయధ్వజాధిపసుతే (మలయధ్వజ + అధిప + సుతే), మాం, పాహి, మీనామ్బికే.

అన్వయము

శ్రీవిద్యే, శివవామభాగనిలయే, శ్రీరాజరాజార్చితే, శ్రీనాథాదిగురుస్వరూపవిభవే, చిన్తామణీపీఠికే, శ్రీవాణీగిరిజానుతాఙ్ఘ్రికమలే, శ్రీశామ్భవి, శ్రీశివే, మలయధ్వజాధిపసుతే, మధ్యాహ్నే మాం పాహి మీనామ్బికే.

ప్రతి పదార్థము

శ్రీవిద్యే = శ్రీవిద్య స్వరూపిణీ!, శివవామభాగనిలయే = శివుని ఎడమ భాగంలో నివసించేదానా!, శ్రీరాజరాజార్చితే = రాజాధిరాజులచే పూజింపబడినదానా!, శ్రీనాథాదిగురుస్వరూపవిభవే = శ్రీనాథుడు మొదలగు గురువుల స్వరూపంగా ప్రకాశించేదానా!, చిన్తామణీపీఠికే = చింతామణి పీఠంపై ఆసీనురాలైనదానా!, శ్రీవాణీగిరిజానుతాఙ్ఘ్రికమలే = శ్రీలక్ష్మి, సరస్వతి, పార్వతి (గిరిజ) చేత నమస్కరింపబడిన పాద పద్మములు గలదానా!, శ్రీశామ్భవి = శాంభవీ!, శ్రీశివే = శుభాన్ని ప్రసాదించునదానా!, మలయధ్వజాధిపసుతే = మలయధ్వజుడు అనే రాజు కుమార్తె అయినదానా!, మధ్యాహ్నే = మధ్యాహ్న సమయంలో (లేదా ఎల్లప్పుడూ), మాం = నన్ను, పాహి = రక్షించు, మీనామ్బికే = మీనాక్షి తల్లీ!

తాత్పర్యము

శ్రీవిద్య స్వరూపిణియై, శివుని ఎడమ భాగంలో కొలువై, రాజాధిరాజులచే పూజింపబడి, శ్రీనాథుడు వంటి గురువుల స్వరూపంగా ప్రకాశిస్తూ, చింతామణి పీఠంపై ఆసీనురాలై, లక్ష్మి, సరస్వతి, పార్వతి దేవతలచే పాదపద్మములు నమస్కరింపబడిన, శాంభవీ, శివే, మలయధ్వజ మహారాజు పుత్రీ అయిన మీనాక్షి తల్లీ! మధ్యాహ్న సమయంలో నన్ను రక్షించు.

విశేషములు

ఈ శ్లోకం మీనాక్షి దేవి యొక్క ఆధ్యాత్మిక, తాంత్రిక ప్రాముఖ్యతను తెలియజేస్తుంది. ఆమె శ్రీవిద్య స్వరూపిణి అని, శ్రీచక్రంలో అత్యున్నత స్థానాన్ని కలిగి ఉందని 'శ్రీవిద్యే' మరియు 'చింతామణి పీఠికే' పదాలు సూచిస్తాయి. శివుని వామభాగంలో ఉండటం ఆమె శివశక్తి ఐక్యతకు ప్రతీక. శ్రీనాథాది గురువుల స్వరూపంగా ఆమెను కీర్తించడం ఆమె గురువులందరికీ మూల స్వరూపిణి అని చెబుతుంది. లక్ష్మి, సరస్వతి, పార్వతి వంటి దేవతలు ఆమె పాదాలను నమస్కరించడం ఆమె పరమాత్మ స్థానాన్ని తెలియజేస్తుంది. మలయధ్వజుని కుమార్తెగా ఆమె మానవరూప ధారణను సూచిస్తుంది.

శ్రీనాథాదిగురుస్వరూపవిభవే - 

మీనాక్షి స్తోత్రంలోని "శ్రీనాథాదిగురుస్వరూపవిభవే" అనే పాదంలో "శ్రీనాథుడు మొదలైన గురువులు" అనే పదబంధం సాధారణంగా నవనాథులు లేదా నాథ సంప్రదాయంలోని ముఖ్య గురువులను సూచిస్తుందని భావించవచ్చు. ఈ సంప్రదాయం ముఖ్యంగా యోగ మార్గాన్ని, ముఖ్యంగా హఠయోగాన్ని, దాని ద్వారా మోక్ష ప్రాప్తిని బోధిస్తుంది.

నాథ సంప్రదాయంలో అత్యంత ప్రముఖులైన గురువులు:

 * శ్రీనాథుడు: ఈయనను ఆది నాథుడిగా, శివుడి స్వరూపంగా భావిస్తారు. ఈయన నుంచే నాథ సంప్రదాయం ఆవిర్భవించిందని నమ్మకం.

 * మత్స్యేంద్రనాథుడు: ఈయన నాథ సంప్రదాయంలో అత్యంత కీలకమైన గురువులలో ఒకరు. హఠయోగానికి సంబంధించిన అనేక గ్రంథాలను, సిద్ధాంతాలను ఈయనకు ఆపాదించారు.

 * గోరఖ్‌నాథుడు: మత్స్యేంద్రనాథుడి శిష్యుడైన గోరఖ్‌నాథుడు నాథ సంప్రదాయాన్ని దేశవ్యాప్తంగా విస్తరింపజేశారు. ఈయన బోధనలు, గ్రంథాలు హఠయోగంలో చాలా ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకున్నాయి.

వీరితో పాటు, నాథ సంప్రదాయంలో చౌరంగీనాథుడు, గెహినీనాథుడు, జలంధరనాథుడు, కణిఫనాథుడు, నాగనాథుడు, భర్తృహరి నాథుడు వంటి అనేక మంది సిద్ధ గురువులు ఉన్నారు. ఈ "నవనాథులు" (తొమ్మిది మంది నాథులు) సమూహం నాథ సంప్రదాయానికి మూలస్తంభాలుగా పరిగణించబడతారు.

మీనాక్షి స్తోత్రంలో ఈ పాదం మీనాక్షి దేవిని, ఈ గొప్ప గురువుల దివ్య స్వరూపంగా, వారిలోని జ్ఞాన తేజస్సుగా వర్ణించడం ద్వారా ఆమె సర్వజ్ఞత్వాన్ని, ఆధ్యాత్మిక శక్తిని కీర్తిస్తుంది. ఆమె కేవలం ఒక దేవత మాత్రమే కాకుండా, సమస్త జ్ఞానానికి, ఆధ్యాత్మిక మార్గానికి మూలం అని ఈ పాదం సూచిస్తుంది.

శ్లోకం 2

చక్రస్థే2చపలే చరాచరజగన్నాథే జగత్పూజితే ఆర్తాలీవరదే నతాభయకరే వక్షోజభాారాన్వితే ; విద్యే వేదకలాపమౌలివిదితే విద్యుల్లతావిగ్రహే మాతః పూర్ణసుధారసార్ద్రహృదయే మాం పాహి మీనామ్బికే . 2 .

పదవిభాగము

చక్రస్థే, అచపలే (అ + చపలే), చరాచరజగన్నాథే (చరాచర + జగత్ + నాథే), జగత్పూజితే (జగత్ + పూజితే), ఆర్తాలీవరదే (ఆర్త + ఆలీ + వరదే), నతాభయకరే (నత + అభయ + కరే), వక్షోజభారాన్వితే (వక్షోజ + భార + అన్వితే), విద్యే, వేదకలాపమౌలివిదితే (వేదకలాప + మౌలి + విదితే), విద్యుల్లతావిగ్రహే (విద్యుత్ + లతా + విగ్రహే), మాతః, పూర్ణసుధారసార్ద్రహృదయే (పూర్ణ + సుధా + రస + ఆర్ద్ర + హృదయే), మాం, పాహి, మీనామ్బికే.

అన్వయము

చక్రస్థే, అచపలే, చరాచరజగన్నాథే, జగత్పూజితే, ఆర్తాలీవరదే, నతాభయకరే, వక్షోజభారాన్వితే, విద్యే, వేదకలాపమౌలివిదితే, విద్యుల్లతావిగ్రహే, పూర్ణసుధారసార్ద్రహృదయే, మాతః, మాం పాహి మీనామ్బికే.

ప్రతి పదార్థము

చక్రస్థే = శ్రీచక్రంలో నివసించేదానా!, అచపలే = చలించని (స్థిరమైన) దానా!, చరాచరజగన్నాథే = కదిలే, కదలని సమస్త జగత్తునకు అధిపతి అయినదానా!, జగత్పూజితే = సమస్త లోకాలచే పూజింపబడినదానా!, ఆర్తాలీవరదే = బాధిత సమూహాలకు వరాలను ప్రసాదించునదానా!, నతాభయకరే = నమస్కరించిన వారికి అభయం ఇచ్చునదానా!, వక్షోజభారాన్వితే = వక్షోజముల భారంతో కూడుకున్నదానా (పుష్టికరమైన వక్షస్థలం గలదానా), విద్యే = విద్య స్వరూపిణీ!, వేదకలాపమౌలివిదితే = వేదాల సారం (ఉపనిషత్తులు) చేత తెలియబడినదానా!, విద్యుల్లతావిగ్రహే = మెరుపు తీగ వంటి శరీర సౌందర్యం గలదానా!, మాతః = తల్లీ!, పూర్ణసుధారసార్ద్రహృదయే = నిండు అమృత రసంతో నిండిన ఆర్ద్రమైన హృదయం గలదానా!, మాం = నన్ను, పాహి = రక్షించు, మీనామ్బికే = మీనాక్షి తల్లీ!

తాత్పర్యము

శ్రీచక్రంలో కొలువై, స్థిరంగా వెలుగొందుతూ, చరాచర జగత్తుకు అధిపతియై, లోకములచే పూజింపబడుతూ, బాధిత సమూహాలకు వరాలిస్తూ, శరణు వేడిన వారికి అభయమిస్తూ, పుష్టికరమైన వక్షస్థలంతో, విద్యా స్వరూపిణియై, వేదాల సారం చేత తెలియబడి, మెరుపు తీగ వంటి శరీర సౌందర్యంతో, నిండు అమృత రసంతో ఆర్ద్రమైన హృదయం గల తల్లీ మీనాంబికే! నన్ను రక్షించు.

విశేషములు

ఈ శ్లోకంలో మీనాక్షి దేవి యొక్క విశ్వవ్యాపకత్వం, రక్షకత్వం మరియు సౌందర్యం వర్ణించబడ్డాయి. ఆమె 'చక్రస్థే' అనగా యోగపరంగా శ్రీచక్రంలోని ఉన్నత స్థితిలో ఉన్నదని అర్థం. 'చరాచరజగన్నాథే' ఆమె సకల లోకాలకు అధిపతి అని, 'ఆర్తాలీవరదే నతాభయకరే' ఆమె శరణాగత రక్షకురాలు అని సూచిస్తుంది. 'విద్యే' మరియు 'వేదకలాపమౌలివిదితే' ఆమె పరమజ్ఞాన స్వరూపిణి అని తెలియజేస్తుంది. 'విద్యుల్లతావిగ్రహే' మరియు 'వక్షోజభారాన్వితే' ఆమె దివ్య సౌందర్యాన్ని వివరిస్తాయి. 'పూర్ణసుధారసార్ద్రహృదయే' ఆమె అపారమైన కరుణను స్పష్టం చేస్తుంది.

శ్లోకం 3

కోటీరాఙ్గదరత్నకుణ్డలధరే కోదణ్డబాణాఞ్చితే కోకాకారకుచద్వయోపరిలసత్ప్రాలమ్బిహారాఞ్చితే ; శిఞ్జన్నూపురపాదసారసమణిశ్రీపాదుకాలఙ్కృతే మద్దారిద్ర్యభుజఙ్గగారుడఖగే మాం పాహి మీనామ్బికే . 3 .

పదవిభాగము

కోటీరాఙ్గదరత్నకుణ్డలధరే (కోటీర + అంగద + రత్న + కుండల + ధరే), కోదణ్డబాణాఞ్చితే (కోదండ + బాణ + అంచితే), కోకాకారకుచద్వయోపరిలసత్ప్రాలమ్బిహారాఞ్చితే (కోక + ఆకార + కుచద్వయ + ఉపరి + లసత్ + ప్రాలంబి + హార + అంచితే), శిఞ్జన్నూపురపాదసారసమణిశ్రీపాదుకాలఙ్కృతే (శింజత్ + నూపుర + పాద + సారస + మణి + శ్రీపాదుకా + అలంకృతే), మద్దారిద్ర్యభుజఙ్గగారుడఖగే (మత్ + దారిద్ర్య + భుజంగ + గారుడఖగే), మాం, పాహి, మీనామ్బికే.

అన్వయము

కోటీరాఙ్గదరత్నకుణ్డలధరే, కోదణ్డబాణాఞ్చితే, కోకాకారకుచద్వయోపరిలసత్ప్రాలమ్బిహారాఞ్చితే, శిఞ్జన్నూపురపాదసారసమణిశ్రీపాదుకాలఙ్కృతే, మద్దారిద్ర్యభుజఙ్గగారుడఖగే, మాం పాహి మీనామ్బికే.

ప్రతి పదార్థము

కోటీరాఙ్గదరత్నకుణ్డలధరే = కిరీటం, బాహుపురులు, రత్నకుండలాలు ధరించినదానా!, కోదణ్డబాణాఞ్చితే = ధనస్సు, బాణాలతో ప్రకాశించునదానా!, కోకాకారకుచద్వయోపరిలసత్ప్రాలమ్బిహారాఞ్చితే = చక్రవాక పక్షుల వంటి వక్షోజాలపై ప్రకాశించే వ్రేలాడు హారములతో అలంకరించబడినదానా!, శిఞ్జన్నూపురపాదసారసమణిశ్రీపాదుకాలఙ్కృతే = మ్రోగుతున్న అందెలతో కూడిన పాదపద్మములు, మణిమయమైన శ్రీపాదుకలతో అలంకరించబబడినదానా!, మద్దారిద్ర్యభుజఙ్గగారుడఖగే = నా దారిద్ర్యమనే పామునకు గరుడ పక్షి వంటిదానా!, మాం = నన్ను, పాహి = రక్షించు, మీనామ్బికే = మీనాక్షి తల్లీ!

తాత్పర్యము

కిరీటం, బాహుపురులు, రత్నకుండలాలను ధరించి, ధనస్సు, బాణాలతో ప్రకాశిస్తూ, చక్రవాక పక్షుల వంటి వక్షోజాలపై వ్రేలాడు హారాలతో అలంకరించబడి, మ్రోగుతున్న అందెలతో కూడిన పాదపద్మాలు, మణిమయమైన శ్రీపాదుకలతో శోభిల్లుతూ, నా దారిద్ర్యమనే పామునకు గరుడ పక్షి వంటిదానా అయిన మీనాక్షి తల్లీ! నన్ను రక్షించు.

విశేషములు

ఈ శ్లోకంలో అమ్మవారి ఆభరణాల సౌందర్యం మరియు దారిద్ర్య నాశక శక్తి ప్రధానంగా వర్ణించబడ్డాయి. ఆమె ధరించిన కిరీటం, కుండలాలు, హారాలు ఆమె రాజసౌందర్యాన్ని సూచిస్తాయి. 'కోదండబాణాంచితే' అనేది ఆమె శక్తి స్వరూపాన్ని, దుష్టసంహారకత్వాన్ని తెలియజేస్తుంది. 'మద్దారిద్ర్యభుజంగగారుడఖగే' అనే పోలిక ఆమె దారిద్ర్య నిర్మూలన శక్తిని శక్తివంతంగా వ్యక్తం చేస్తుంది, భక్తుల కష్టాలను తీర్చే కరుణను సూచిస్తుంది.

శ్లోకం 4

బ్రహ్మేశాచ్యుతగీయమానచరితే ప్రేతాసనాన్తఃస్థితే పాశోదఙ్కుశచాపబాణకలితే బాలేన్దుచూడాఞ్చితే ; బాలే బాలకురఙ్గలోలనయనే బాలార్కకోట్యుజ్జ్వలే ముద్రారాధితదేవతే మునినుతే మాం పాహి మీనామ్బికే . 4 .

పదవిభాగము

బ్రహ్మేశాచ్యుతగీయమానచరితే (బ్రహ్మ + ఈశ + అచ్యుత + గీయమాన + చరితే), ప్రేతాసనాన్తఃస్థితే (ప్రేత + ఆసన + అంతః + స్థితే), పాశోదఙ్కుశచాపబాణకలితే (పాశ + అంకుశ + చాప + బాణ + కలితే), బాలేన్దుచూడాఞ్చితే (బాల + ఇందు + చూడ + అంచితే), బాలే, బాలకురఙ్గలోలనయనే (బాల + కురంగ + లోల + నయనే), బాలార్కకోట్యుజ్జ్వలే (బాల + అర్క + కోటి + ఉజ్జ్వలే), ముద్రారాధితదేవతే (ముద్రా + ఆరాధిత + దేవతే), మునినుతే (ముని + నుతే), మాం, పాహి, మీనామ్బికే.

అన్వయము

బ్రహ్మేశాచ్యుతగీయమానచరితే, ప్రేతాసనాన్తఃస్థితే, పాశోదఙ్కుశచాపబాణకలితే, బాలేన్దుచూడాఞ్చితే, బాలే, బాలకురఙ్గలోలనయనే, బాలార్కకోట్యుజ్జ్వలే, ముద్రారాధితదేవతే, మునినుతే, మాం పాహి మీనామ్బికే.

ప్రతి పదార్థము

బ్రహ్మేశాచ్యుతగీయమానచరితే = బ్రహ్మ, ఈశుడు (శివుడు), అచ్యుతుడు (విష్ణువు) చేత కీర్తింపబడిన చరిత్ర గలదానా!, ప్రేతాసనాన్తఃస్థితే = శవ పీఠంపై (లేదా ప్రేతాలపై) ఆసీనురాలైనదానా!, పాశోదఙ్కుశచాపబాణకలితే = పాశం, అంకుశం, ధనస్సు, బాణాలు ధరించినదానా!, బాలేన్దుచూడాఞ్చితే = బాలచంద్రునితో శిరస్సు అలంకరించబడినదానా!, బాలే = యువతి అయినదానా!, బాలకురఙ్గలోలనయనే = లేడిపిల్ల వంటి చంచలమైన కన్నులు గలదానా!, బాలార్కకోట్యుజ్జ్వలే = కోటి సూర్యుల వలె ప్రకాశించునదానా!, ముద్రారాధితదేవతే = ముద్రల ద్వారా పూజింపబడే దేవతవైనదానా!, మునినుతే = మునులచే స్తుతింపబడినదానా!, మాం = నన్ను, పాహి = రక్షించు, మీనామ్బికే = మీనాక్షి తల్లీ!

తాత్పర్యము

బ్రహ్మ, శివుడు, విష్ణువులచే కీర్తింపబడిన చరిత్ర గలదానా, శవ పీఠంపై ఆసీనురాలై, పాశం, అంకుశం, ధనస్సు, బాణాలను ధరించి, బాలచంద్రునితో శిరస్సును అలంకరించుకొని, యువతియై, లేడిపిల్ల వంటి చంచలమైన కన్నులతో, కోటి సూర్యుల వలె ప్రకాశిస్తూ, ముద్రల ద్వారా ఆరాధింపబడి, మునులచే స్తుతింపబడిన మీనాక్షి తల్లీ! నన్ను రక్షించు.

విశేషములు

ఈ శ్లోకంలో అమ్మవారి దివ్యమైన శక్తులు మరియు తాంత్రిక ప్రాముఖ్యత వివరించబడ్డాయి. 'బ్రహ్మేశాచ్యుతగీయమానచరితే' అనేది ఆమె త్రిమూర్తులచే స్తుతింపబడే స్థానాన్ని తెలియజేస్తుంది. 'ప్రేతాసనాంతఃస్థితే' అనేది ఆమె మహాకాళి రూపాన్ని, తాంత్రిక సాధనలలో ఆమె శక్తిని సూచిస్తుంది. 'పాశోదఙ్కుశచాపబాణకలితే' ఆమె శక్తి స్వరూపాన్ని, ఆయుధధారిణిగా ఆమె సామర్థ్యాన్ని చూపుతుంది. 'బాలేన్దుచూడాంచితే' ఆమె శివునితో సమానమైన స్థానాన్ని, శక్తి స్వరూపాన్ని సూచిస్తుంది. 'బాలార్కకోట్యుజ్జ్వలే' ఆమె అద్భుతమైన తేజస్సును వర్ణిస్తుంది. 'ముద్రారాధితదేవతే' ఆమె తాంత్రిక పూజలలో ప్రాధాన్యతను తెలియజేస్తుంది.

మీనాక్షి స్తోత్రంలోని "ముద్రారాధితదేవతే" అనే పాదం "ముద్రల ద్వారా పూజింపబడే దేవతవైనదానా" అని అర్థం. ఈ పాదం మీనాక్షి దేవిని, ముద్రల ద్వారా ఆరాధించబడే శక్తి స్వరూపిణిగా వర్ణిస్తుంది.

ముద్రలు అంటే ఏమిటి?

సాధారణంగా ముద్రలు అంటే చేతులతో, వేళ్ళతో చేసే సంజ్ఞలు లేదా చిహ్నాలు. ఇవి కేవలం శారీరక భంగిమలు మాత్రమే కావు, వీటి వెనుక లోతైన ఆధ్యాత్మిక, తాంత్రిక అర్థాలు ఇమిడి ఉంటాయి. హిందూ, బౌద్ధ ధర్మాలలో, ముఖ్యంగా పూజా విధానాలలో, యోగాలో, ధ్యానంలో, నృత్యాలలో ముద్రలు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.

పూజలో ముద్రల ప్రాముఖ్యత:

పూజా విధానంలో ముద్రలు అనేక ప్రయోజనాలను అందిస్తాయి:

 * శక్తిని కేంద్రీకరించడం: ముద్రలు ప్రాణశక్తిని (శరీరంలోని జీవశక్తిని) సరియైన మార్గంలో ప్రవహించేలా చేసి, పూజా ఫలితాన్ని పెంచుతాయి. మన చేతుల్లోని ప్రతి వేలు ఒక పంచభూతానికి (అగ్ని, వాయువు, ఆకాశం, పృథ్వి, జలం) ప్రతీక అని నమ్ముతారు. ముద్రల ద్వారా ఈ తత్వాలను సమతుల్యం చేయవచ్చు.

 * దేవతలతో అనుసంధానం: నిర్దిష్ట దేవతలను ఆరాధించేటప్పుడు, ఆ దేవతలకు సంబంధించిన ముద్రలను ప్రదర్శిస్తారు. ఇది ఆ దేవతా శక్తితో భక్తుడు అనుసంధానం కావడానికి సహాయపడుతుంది. ముద్రలు దేవతలను ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి, వారి అనుగ్రహాన్ని పొందడానికి ఒక సాధనంగా పనిచేస్తాయి.

 * మానసిక ఏకాగ్రత: ముద్రలు పూజ చేస్తున్నప్పుడు మనసును స్థిమితంగా ఉంచడానికి, ఏకాగ్రతను పెంచడానికి సహాయపడతాయి. ఇది ధ్యానం, మంత్ర జపం చేసేటప్పుడు చాలా ముఖ్యమైనది.

 * మంత్రాల శక్తిని పెంపొందించడం: మంత్ర జపం చేసేటప్పుడు ముద్రలను ధరించడం వల్ల మంత్రాల శక్తి అనేక రెట్లు పెరుగుతుందని నమ్మకం. ముద్రలు లేకుండా చేసే జపం, ప్రాణాయామం, ధ్యానం, ఆసనాలు నిష్ఫలమని కొన్ని శాస్త్రాలు పేర్కొంటాయి.

 * శరీర ధర్మంపై ప్రభావం: యోగశాస్త్రంలో, ముద్రలు శరీరంలోని నాడులు, చక్రాలపై ప్రభావితం చేసి ఆరోగ్య ప్రయోజనాలను కలిగిస్తాయి. అనేక వ్యాధులను నయం చేయడంలో ముద్రలు సహాయపడతాయి.

మీనాక్షి స్తోత్రంలో "ముద్రారాధితదేవతే" అంటే:

ఈ పాదం ద్వారా మీనాక్షి దేవిని కేవలం బాహ్య పూజా ద్రవ్యాలతోనే కాకుండా, అంతర్గతమైన, సంజ్ఞలతో కూడిన ముద్రల ద్వారా కూడా అత్యంత భక్తి శ్రద్ధలతో ఆరాధించబడే దేవతగా కీర్తిస్తున్నారు. ఇది ఆమె పూజలో ముద్రల ప్రాముఖ్యతను, అలాగే ఆమెపై అచంచలమైన విశ్వాసం కలిగిన భక్తులు వివిధ తాంత్రిక, యోగ సాధనల్లో భాగంగా ముద్రలను ఉపయోగించి ఆమెను ఆరాధిస్తారని సూచిస్తుంది. మీనాక్షి దేవి ఈ ముద్రలన్నింటినీ స్వీకరించి, తన భక్తులకు అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదించే శక్తి స్వరూపిణి అని ఈ పాదం తెలియజేస్తుంది.

శ్లోకం 5

గన్ధర్వామరయక్షపన్నగనుతే గఙ్గాధరాలిఙ్గితే గాయత్రీగరుడాసనే కమలజే సుశ్యామలే సుస్థితే ; ఖాతీతే ఖలదారుపావకశిఖే ఖద్యోతకోట్యుజ్జ్వలే మన్త్రారాధితదేవతే మునినుతే మాం పాహి మీనామ్బికే . 5 .

పదవిభాగము

గన్ధర్వామరయక్షపన్నగనుతే (గంధర్వ + అమర + యక్ష + పన్నగ + నుతే), గఙ్గాధరాలిఙ్గితే (గంగాధర + ఆలింగితే), గాయత్రీ, గరుడాసనే, కమలజే, సుశ్యామలే, సుస్థితే, ఖాతీతే (ఖ + అతీతే), ఖలదారుపావకశిఖే (ఖల + దారు + పావక + శిఖే), ఖద్యోతకోట్యుజ్జ్వలే (ఖద్యోత + కోటి + ఉజ్జ్వలే), మన్త్రారాధితదేవతే (మంత్ర + ఆరాధిత + దేవతే), మునినుతే (ముని + నుతే), మాం, పాహి, మీనామ్బికే.

అన్వయము

గన్ధర్వామరయక్షపన్నగనుతే, గఙ్గాధరాలిఙ్గితే, గాయత్రీ, గరుడాసనే, కమలజే, సుశ్యామలే, సుస్థితే, ఖాతీతే, ఖలదారుపావకశిఖే, ఖద్యోతకోట్యుజ్జ్వలే, మన్త్రారాధితదేవతే, మునినుతే, మాం పాహి మీనామ్బికే.

ప్రతి పదార్థము

గన్ధర్వామరయక్షపన్నగనుతే = గంధర్వులు, దేవతలు, యక్షులు, పాము జాతులచే స్తుతింపబడినదానా!, గఙ్గాధరాలిఙ్గితే = గంగాధరుడు (శివుడు) చేత ఆలింగనం చేసుకోబడినదానా!, గాయత్రీ = గాయత్రీ స్వరూపిణీ!, గరుడాసనే = గరుడ వాహనంపై ఆసీనురాలైనదానా!, కమలజే = పద్మం నుండి పుట్టినదానా (లక్ష్మి వంటిది), సుశ్యామలే = చక్కని శ్యామల వర్ణము గలదానా!, సుస్థితే = చక్కగా నిలబడి ఉన్నదానా (సుస్థిరంగా ఉన్నదానా), ఖాతీతే = ఆకాశానికి కూడా అతీతమైనదానా!, ఖలదారుపావకశిఖే = దుష్టులనే కట్టెలకు అగ్ని జ్వాల వంటిదానా!, ఖద్యోతకోట్యుజ్జ్వలే = కోటి మిణుగురు పురుగుల వలె ప్రకాశించుదానా (కోటి నక్షత్రాల కాంతి), మన్త్రారాధితదేవతే = మంత్రాల ద్వారా పూజింపబడే దేవతవైనదానా!, మునినుతే = మునులచే స్తుతింపబడినదానా!, మాం = నన్ను, పాహి = రక్షించు, మీనామ్బికే = మీనాక్షి తల్లీ!

తాత్పర్యము

గంధర్వులు, దేవతలు, యక్షులు, సర్పరాజులచే స్తుతింపబడి, గంగాధరునిచే ఆలింగనం చేసుకోబడి, గాయత్రీ స్వరూపిణియై, గరుడ వాహనంపై కూర్చున్నదానా, పద్మం నుండి పుట్టినదానా, చక్కని శ్యామల వర్ణంతో, సుస్థిరంగా ఉండి, ఆకాశానికి కూడా అతీతమైనదానా, దుష్టులనే కట్టెలకు అగ్నిజ్వాల వంటిదానా, కోటి మిణుగురు పురుగుల కాంతితో ప్రకాశిస్తూ, మంత్రాల ద్వారా ఆరాధింపబడి, మునులచే స్తుతింపబడిన మీనాక్షి తల్లీ! నన్ను రక్షించు.

విశేషములు

ఈ శ్లోకంలో అమ్మవారి విశ్వవ్యాపకత్వం, శక్తి స్వరూపం మరియు రక్షకత్వం మరింతగా వివరించబడ్డాయి. వివిధ లోకాల జీవులచే స్తుతింపబడటం ఆమె సర్వలోక పూజ్యత్వం తెలియజేస్తుంది. శివునిచే ఆలింగనం చేసుకోవడం ఆమె పరమశివుని శక్తి అని సూచిస్తుంది. 'గాయత్రీ', 'గరుడాసనే', 'కమలజే' వంటి విశేషణాలు ఆమెను వివిధ దేవతా రూపాలతో అనుసంధానిస్తాయి. 'ఖాతీతే' ఆమె అంతరిక్షానికి అతీతమైన స్వరూపాన్ని, 'ఖలదారుపావకశిఖే' ఆమె దుష్ట శిక్షణను, 'ఖద్యోతకోట్యుజ్జ్వలే' ఆమె దివ్యమైన తేజస్సును తెలియజేస్తాయి.

శ్లోకం 6

నాదే నారదతుమ్బురాద్యవినుతే నాదాన్తనాదాత్మికే నిత్యే నీలలతాత్మికే నిరుపమే నీవారశూకోపమే ; కాన్తే కామకలే కదమ్బనిలయే కామేశ్వరాఙ్కస్థితే మద్విద్యే మదభీష్టకల్పలతికే మాం పాహి మీనామ్బికే . 6 .

పదవిభాగము

నాదే, నారదతుమ్బురాద్యవినుతే (నారద + తుమ్బుర + ఆది + వినుతే), నాదాన్తనాదాత్మికే (నాద + అంత + నాద + ఆత్మికే), నిత్యే, నీలలతాత్మికే (నీల + లతా + ఆత్మికే), నిరుపమే (నిర్ + ఉపమే), నీవారశూకోపమే (నీవార + శూక + ఉపమే), కాన్తే, కామకలే, కదమ్బనిలయే, కామేశ్వరాఙ్కస్థితే (కామేశ్వర + అంక + స్థితే), మద్విద్యే (మత్ + విద్యే), మదభీష్టకల్పలతికే (మత్ + అభీష్ట + కల్ప + లతికే), మాం, పాహి, మీనామ్బికే.

అన్వయము

నాదే, నారదతుమ్బురాద్యవినుతే, నాదాన్తనాదాత్మికే, నిత్యే, నీలలతాత్మికే, నిరుపమే, నీవారశూకోపమే, కాన్తే, కామకలే, కదమ్బనిలయే, కామేశ్వరాఙ్కస్థితే, మద్విద్యే, మదభీష్టకల్పలతికే, మాం పాహి మీనామ్బికే.

ప్రతి పదార్థము

నాదే = నాద స్వరూపిణీ!, నారదతుమ్బురాద్యవినుతే = నారదుడు, తుంబురుడు మొదలైన వారిచే స్తుతింపబడినదానా!, నాదాన్తనాదాత్మికే = నాదాంతంలోని నాద స్వరూపిణీ!, నిత్యే = నిత్యమైనదానా!, నీలలతాత్మికే = నల్లని తీగ వంటి శరీర సౌందర్యం గలదానా!, నిరుపమే = సాటిలేనిదానా!, నీవారశూకోపమే = నీవార ధాన్యపు కొన వంటి సూక్ష్మమైనదానా!, కాన్తే = కాంతివంతమైనదానా!, కామకలే = కోరికలను ప్రసాదించు కళా స్వరూపిణీ!, కదమ్బనిలయే = కదంబ వనంలో నివసించేదానా!, కామేశ్వరాఙ్కస్థితే = కామేశ్వరుని (శివుని) ఒడిలో కూర్చున్నదానా!, మద్విద్యే = నా విద్య స్వరూపిణీ!, మదభీష్టకల్పలతికే = నా కోరికలను తీర్చే కల్పలత వంటిదానా!, మాం = నన్ను, పాహి = రక్షించు, మీనామ్బికే = మీనాక్షి తల్లీ!

తాత్పర్యము

నాద స్వరూపిణియై, నారదుడు, తుంబురుడు మొదలైన వారిచే స్తుతింపబడి, నాదాంతంలోని నాద స్వరూపిణియై, నిత్యమైనదానా, నల్లని తీగ వంటి శరీర సౌందర్యంతో, సాటిలేనిదియై, నీవార ధాన్యపు కొన వంటి సూక్ష్మమైనదానా, కాంతివంతమైనదానా, కోరికలను ప్రసాదించే కళా స్వరూపిణియై, కదంబ వనంలో నివసిస్తూ, కామేశ్వరుని ఒడిలో కూర్చున్నదానా, నా విద్యా స్వరూపిణియై, నా కోరికలను తీర్చే కల్పలత వంటి మీనాక్షి తల్లీ! నన్ను రక్షించు.

విశేషములు

ఈ శ్లోకంలో అమ్మవారి నాద స్వరూపం, సూక్ష్మత్వం మరియు కరుణ ప్రముఖంగా వివరించబడ్డాయి. 'నాదే నాదాంతనాదాత్మికే' ఆమె ధ్వని, శబ్ద బ్రహ్మ స్వరూపిణి అని సూచిస్తుంది. 'నిత్యే' ఆమె శాశ్వతత్వాన్ని తెలియజేస్తుంది. 'నీలలతాత్మికే' ఆమె శ్యామల వర్ణాన్ని మరొకసారి ధృవీకరిస్తుంది. 'నిరుపమే' ఆమె సాటిలేని గొప్పదనాన్ని సూచిస్తుంది. 'నీవారశూకోపమే' ఆమె అత్యంత సూక్ష్మమైన స్వరూపాన్ని వివరిస్తుంది. 'కామేశ్వరాంకస్థితే' ఆమె శివశక్తి ఐక్యతను మరోసారి నొక్కి చెబుతుంది. 'మదభీష్టకల్పలతికే' ఆమె భక్తుల కోరికలను తీర్చే శక్తిని తెలియజేస్తుంది.

మీనాక్షి స్తోత్రంలో అమ్మవారిని సంబోధించే "నాదాన్తనాదాత్మికే" మరియు "కామకలే" అనే పదాలు రెండూ ఆమె దివ్య స్వరూపాన్ని, శక్తిని లోతుగా వివరించేవి. వాటిని ఒక్కొక్కటిగా వివరిస్తాను:

1. నాదాన్తనాదాత్మికే

ఈ పదాన్ని విడగొట్టి అర్థం చేసుకుంటే:

 * నాద: అంటే ధ్వని, శబ్దం, కంపనం. విశ్వంలో ప్రతీది నాదం నుంచే ఉత్పన్నమైందని, నాదమే సృష్టికి మూలమని నమ్ముతారు.

 * అంత: అంటే చివర, అంతిమం, లోపలి.

 * నాద: మళ్ళీ ఇక్కడ అదే ధ్వని, అంతర్గత శబ్దం.

 * ఆత్మికే: అంటే స్వరూపిణి, ఆత్మ, సారం.

కలిపి చూస్తే, "నాదాన్తనాదాత్మికే" అంటే "సమస్త ధ్వనుల అంతిమ ధ్వని యొక్క స్వరూపిణి" లేదా "అన్ని నాదాలకు అతీతమైన నాదం యొక్క స్వరూపిణి" అని అర్థం.

వివరణ:

యోగ, తంత్ర శాస్త్రాలలో "అనాహత నాదం" లేదా "నాద బ్రహ్మం" అనే భావన ఉంటుంది. ఇది మనం వినగలిగే బాహ్య శబ్దాలకు అతీతమైన, అంతర్గతమైన, నిరంతరాయమైన దివ్య ధ్వని. ఇది సృష్టికి మూలమైన, నిశ్శబ్దంలోనే నిగూఢమై ఉన్న కంపనం. ఈ నాదం నుంచే సమస్త సృష్టి ఆవిర్భవించింది.

మీనాక్షి దేవిని "నాదాన్తనాదాత్మికే" అని సంబోధించడం ద్వారా, ఆమె కేవలం సకల శబ్దాలకు, మంత్రాలకు అధిదేవత మాత్రమే కాకుండా, వాటి మూలమైన, అంతర్గతమైన, అనంతమైన దివ్య నాద స్వరూపిణి అని కీర్తిస్తున్నారు. ఆమె నుంచి సకల ధ్వనులు పుడతాయి, ఆమెలోనే లీనమవుతాయి. ఇది ఆమె సర్వవ్యాపకత్వాన్ని, సృష్టికి మూలశక్తిత్వాన్ని తెలియజేస్తుంది. ధ్యానంలో, సాధకులు ఈ అంతర్గత నాదాన్ని విని, దాని ద్వారా మోక్షాన్ని పొందడానికి ప్రయత్నిస్తారు. మీనాక్షి దేవి ఆ నాదానికి అధిష్ఠాన దేవత.

2. కామకలే

ఈ పదం కూడా లోతైన తాంత్రిక అర్థాన్ని కలిగి ఉంది:

 * కామ: అంటే కోరిక, ప్రేమ, సృష్టి. ముఖ్యంగా ఇక్కడ సృష్టికి మూలమైన కోరిక, సృజనాత్మక శక్తి.

 * కల: అంటే భాగం, అంశ, కళ, ప్రకాశం, తేజస్సు.

కలిపి చూస్తే, "కామకలే" అంటే "సృష్టికి మూలమైన కోరిక (శక్తి) యొక్క కళా స్వరూపిణి" లేదా "కోరికల యొక్క దివ్యమైన అంశం/తేజస్సు" అని అర్థం.

వివరణ:

శక్తి ఆరాధనలో, "కామ" అనే పదం కేవలం లౌకికమైన కోరికలను మాత్రమే సూచించదు. ఇది సృష్టికి మూలమైన, బ్రహ్మాండాన్ని సృష్టించాలనే ఆదిమమైన, దివ్యమైన కోరికను సూచిస్తుంది. పరమాత్మ తనలో తాను సృష్టిని కోరుకోవడమే "కామ". ఈ కామమే బ్రహ్మాండ సృష్టికి కారణమైన శక్తి.

"కామకల" అనేది శ్రీచక్రంలోని ఒక ముఖ్యమైన భావన. ఇది త్రిభుజాకారంలో ఉండే ఒక శక్తిరూపం, ఇది పరమశివుడు మరియు పరాశక్తిల సంయోగం ద్వారా ఉత్పన్నమయ్యే సృష్టిశక్తిని సూచిస్తుంది. ఇది సకల కోరికలను తీర్చే శక్తిని, సౌందర్యాన్ని, సృజనాత్మకతను కలిగి ఉంటుంది.

మీనాక్షి దేవిని "కామకలే" అని సంబోధించడం ద్వారా:

 * సృష్టికి మూలశక్తి: ఆమె సృష్టికి కారణమైన ఆదిమమైన "కామ" శక్తి యొక్క తేజోవంతమైన అంశం. ఆమె నుంచే సకల సృష్టి ఆవిర్భవిస్తుంది.

 * అన్ని కోరికల నెరవేర్పు: ఆమె భక్తుల ధర్మబద్ధమైన కోరికలను నెరవేర్చే శక్తిని కలిగి ఉన్నది.

 * సౌందర్యానికి ప్రతీక: "కల" అంటే సౌందర్యం కూడా. ఆమె సౌందర్యం సకల లోకాలకు ఆదర్శప్రాయం.

 * తంత్రంలో ప్రాముఖ్యత: తాంత్రిక సాధనలో, ముఖ్యంగా శ్రీవిద్యలో, కామకల ఒక కీలకమైన శక్తి కేంద్రం. మీనాక్షి దేవి ఆ శక్తికి అధిష్ఠాత్రి.

సంక్షిప్తంగా, "కామకలే" అనేది మీనాక్షి దేవిని సకల సృష్టికి మూలమైన, కోరికలకు అధిష్ఠానమైన, సకల సౌందర్యాలకూ ఆధారమైన దివ్య శక్తిగా కీర్తిస్తుంది.

ఈ రెండు సంబోధనలు మీనాక్షి దేవి కేవలం దేవాలయ మూర్తి మాత్రమే కాదని, సృష్టి, స్థితి, లయలకు కారణమైన పరాశక్తి స్వరూపిణి అని స్పష్టం చేస్తాయి.

శ్లోకం 7

వీణానాదనిమీలితార్ధనయనే విస్రస్తచూలీభరే తామ్బూలారుణపల్లవాధరయుతే తాటఙ్కహారాన్వితే ; శ్యామే చన్ద్రకలావతంసకలితే కస్తూరికాఫాలకే పూర్ణే పూర్ణకలాభిరామవదనే మాం పాహి మీనామ్బికే . 7 .

పదవిభాగము

వీణానాదనిమీలితార్ధనయనే (వీణా + నాద + నిమీలిత + అర్ధ + నయనే), విస్రస్తచూలీభరే (విస్రస్త + చూలీ + భరే), తామ్బూలారుణపల్లవాధరయుతే (తాంబూల + అరుణ + పల్లవ + అధర + యుతే), తాటఙ్కహారాన్వితే (తాటంక + హార + అన్వితే), శ్యామే, చన్ద్రకలావతంసకలితే (చంద్రకల + అవతంస + కలితే), కస్తూరికాఫాలకే (కస్తూరికా + ఫాలకే), పూర్ణే, పూర్ణకలాభిరామవదనే (పూర్ణ + కలా + అభిరామ + వదనే), మాం, పాహి, మీనామ్బికే.

అన్వయము

వీణానాదనిమీలితార్ధనయనే, విస్రస్తచూలీభరే, తామ్బూలారుణపల్లవాధరయుతే, తాటఙ్కహారాన్వితే, శ్యామే, చన్ద్రకలావతంసకలితే, కస్తూరికాఫాలకే, పూర్ణే, పూర్ణకలాభిరామవదనే, మాం పాహి మీనామ్బికే.

ప్రతి పదార్థము

వీణానాదనిమీలితార్ధనయనే = వీణా నాదానికి అర్ధ నిమీలితాలైన (సగము మూసుకున్న) కన్నులు గలదానా!, విస్రస్తచూలీభరే = వదులైన కొప్పు బరువు గలదానా!, తామ్బూలారుణపల్లవాధరయుతే = తాంబూలం వల్ల ఎర్రబడిన చిగురుటాకు వంటి పెదవులు గలదానా!, తాటఙ్కహారాన్వితే = చెవి కమ్మలు (తాటంకాలు), హారాలతో కూడుకున్నదానా!, శ్యామే = శ్యామల వర్ణం గలదానా!, చన్ద్రకలావతంసకలితే = చంద్రకళను (చంద్రవంకను) అలంకారంగా ధరించినదానా!, కస్తూరికాఫాలకే = కస్తూరి తిలకం గల నొసలు గలదానా!, పూర్ణే = పూర్ణమైనదానా!, పూర్ణకలాభిరామవదనే = నిండు కళలతో అందమైన ముఖం గలదానా!, మాం = నన్ను, పాహి = రక్షించు, మీనామ్బికే = మీనాక్షి తల్లీ!

తాత్పర్యము

వీణా నాదానికి సగం మూసుకున్న కన్నులతో, వదులైన కొప్పు బరువుతో, తాంబూలం వల్ల ఎర్రబడిన చిగురుటాకు వంటి పెదవులతో, చెవి కమ్మలు, హారాలతో అలంకరించబడి, శ్యామల వర్ణంతో, చంద్రకళను అలంకారంగా ధరించి, కస్తూరి తిలకం గల నొసలుతో, పూర్ణమైనదై, నిండు కళలతో అందమైన ముఖం గల మీనాక్షి తల్లీ! నన్ను రక్షించు.

విశేషములు

ఈ శ్లోకం అమ్మవారి సున్నితమైన లలిత కళా రూపం మరియు సౌందర్యాన్ని వర్ణిస్తుంది. 'వీణానాదనిమీలితార్ధనయనే' అనేది ఆమె సంగీతం పట్ల ప్రీతిని, తద్వారా కలిగే ధ్యాన స్థితిని సూచిస్తుంది. 'విస్రస్తచూలీభరే' మరియు 'తాంబూలారుణపల్లవాధరయుతే' ఆమె శృంగార రస సౌందర్యాన్ని వివరిస్తాయి. 'తాటంకహారాన్వితే' ఆమె ఆభరణాలను ప్రస్తావిస్తుంది. 'చంద్రకలావతంసకలితే' ఆమె శివునితో సమానమైన లక్షణాన్ని మరొకసారి తెలియజేస్తుంది. 'కస్తూరికాఫాలకే' మరియు 'పూర్ణకలాభిరామవదనే' ఆమె ముఖ సౌందర్యాన్ని వివరంగా వర్ణిస్తాయి.

శ్లోకం 8

శబ్దబ్రహ్మమయీ చరాచరమయీ జ్యోతిర్మయీ వాఙ్మయీ నిత్యానన్దమయీ నిరఞ్జనమయీ తత్త్వమ్మయీ చిన్మయీ ; తత్త్వాతీతమయీ పరాత్పరమయీ మాయామయీ శ్రీమయీ సర్వైశ్వర్యమయీ సదాశివమయీ మాం పాహి మీనామ్బికే . 8 .

పదవిభాగము

శబ్దబ్రహ్మమయీ, చరాచరమయీ, జ్యోతిర్మయీ, వాఙ్మయీ, నిత్యానన్దమయీ (నిత్య + ఆనంద + మయీ), నిరఞ్జనమయీ (నిర్ + అంజన + మయీ), తత్త్వమ్మయీ (తత్త్వ + మయీ), చిన్మయీ (చిత్ + మయీ), తత్త్వాతీతమయీ (తత్త్వ + అతీత + మయీ), పరాత్పరమయీ (పరాత్ + పర + మయీ), మాయామయీ, శ్రీమయీ, సర్వైశ్వర్యమయీ (సర్వ + ఐశ్వర్య + మయీ), సదాశివమయీ (సదా + శివ + మయీ), మాం, పాహి, మీనామ్బికే.

అన్వయము

శబ్దబ్రహ్మమయీ, చరాచరమయీ, జ్యోతిర్మయీ, వాఙ్మయీ, నిత్యానన్దమయీ, నిరఞ్జనమయీ, తత్త్వమ్మయీ, చిన్మయీ, తత్త్వాతీతమయీ, పరాత్పరమయీ, మాయామయీ, శ్రీమయీ, సర్వైశ్వర్యమయీ, సదాశివమయీ, మాం పాహి మీనామ్బికే.

ప్రతి పదార్థము

శబ్దబ్రహ్మమయీ = శబ్దబ్రహ్మ స్వరూపిణీ!, చరాచరమయీ = చరాచర జగత్తు అంతా అయినదానా!, జ్యోతిర్మయీ = జ్యోతిర్మయ స్వరూపిణీ!, వాఙ్మయీ = వాక్కు స్వరూపిణీ!, నిత్యానన్దమయీ = నిత్యమైన ఆనంద స్వరూపిణీ!, నిరఞ్జనమయీ = నిష్కళంకమైనదానా!, తత్త్వమ్మయీ = తత్త్వ స్వరూపిణీ!, చిన్మయీ = చిత్ (జ్ఞాన) స్వరూపిణీ!, తత్త్వాతీతమయీ = తత్త్వాలకు అతీతమైనదానా!, పరాత్పరమయీ = పరాత్పరునికి (పరమాత్మకు) కూడా అతీతమైనదానా!, మాయామయీ = మాయా స్వరూపిణీ!, శ్రీమయీ = ఐశ్వర్య స్వరూపిణీ!, సర్వైశ్వర్యమయీ = సమస్త ఐశ్వర్య స్వరూపిణీ!, సదాశివమయీ = సదాశివ స్వరూపిణీ!, మాం = నన్ను, పాహి = రక్షించు, మీనామ్బికే = మీనాక్షి తల్లీ!

తాత్పర్యము

శబ్దబ్రహ్మ స్వరూపిణియై, చరాచర జగత్తు అంతా తానేయై, జ్యోతిర్మయంగా, వాక్కు స్వరూపంగా వెలుగొందుతూ, నిత్యమైన ఆనంద స్వరూపిణియై, నిష్కళంకమై, తత్త్వ స్వరూపిణియై, జ్ఞాన స్వరూపిణియై, తత్త్వాలకు అతీతమై, పరమాత్మకు కూడా అతీతమై, మాయా స్వరూపిణియై, ఐశ్వర్య స్వరూపిణియై, సమస్త ఐశ్వర్యాలను ప్రసాదిస్తూ, సదాశివ స్వరూపిణియై వెలుగొందే మీనాక్షి తల్లీ! నన్ను రక్షించు.

విశేషములు

ఈ చివరి శ్లోకం అమ్మవారి పరమతత్త్వ స్వరూపాన్ని సమగ్రంగా వివరిస్తుంది. 'మయీ' అనే పదం ఆమె సర్వవ్యాపకత్వాన్ని, సకల స్వరూపత్వాన్ని తెలియజేస్తుంది. ఆమె శబ్దం, జగత్తు, జ్యోతి, వాక్కు, ఆనందం, జ్ఞానం, మాయ, ఐశ్వర్యం, సదాశివుడు - అన్నింటి స్వరూపిణి అని పేర్కొనడం ద్వారా ఆమె పరబ్రహ్మ స్వరూపిణి అని ఉద్ఘాటిస్తుంది. ఆమె 'తత్త్వాతీతమయీ', 'పరాత్పరమయీ' అనడం ద్వారా ఆమెకు మించిన సత్యం లేదని, ఆమెయే సకల సృష్టికి మూలమని స్పష్టమవుతుంది. ఈ శ్లోకం స్తోత్రానికి ఒక ఉన్నతమైన ఆధ్యాత్మిక ముగింపునిస్తుంది.