మంత్రమాతృకా పుష్పమాల స్తవము(17 శ్లోకాలు)

 :

"మంత్రమాతృకా పుష్పమాల స్తవము" అంటే "మంత్ర స్వరూపిణి అయిన దేవిని (ఆమె యొక్క మంత్ర రూపాన్ని) పువ్వుల దండలాంటి శ్లోకాలతో స్తుతించడం".

ఈ స్తోత్రం జగద్గురువు శ్రీ ఆదిశంకరాచార్యులచే విరచించబడింది. ఇందులో దేవి పార్వతిని (లలితా త్రిపురసుందరిని) మానసికంగా పూజించడం, ఆమెకు దివ్యమైన ఉపచారాలు (ఆసనం, వస్త్రాలు, ఆభరణాలు, ధూపం, దీపం, నైవేద్యం, తాంబూలం, నీరాజనం) సమర్పించడం వర్ణించబడింది. ప్రతి శ్లోకంలో దేవి యొక్క సౌందర్యం, ఐశ్వర్యం, శక్తి, మరియు ఆమెకు చేసే మానసిక సమర్పణ యొక్క గొప్పదనం వివరింపబడ్డాయి. ఇది భక్తుడు తన మనస్సులోనే దేవిని ఆరాధించి, సకల కర్మలను ఆమెకు అర్పించడం ద్వారా మోక్షాన్ని, శ్రేయస్సును పొందే మార్గాన్ని సూచిస్తుంది.  మంత్రమాతృకాపుష్పమాలాస్తవః (పార్వతీ మానసస్తోత్రం)

శ్లోకం 1

కల్లోలోల్లసితామృతాబ్ధిలహరీమధ్యే విరాజన్మణి-

ద్వీపే కల్పకవాటికాపరివృతే కాదంబవాట్యుజ్జ్వలే .

రత్నస్తంభసహస్రనిర్మితసభామధ్యే విమానోత్తమే

చింతారత్నవినిర్మితం జనని తే సింహాసనం భావయే .. 1..

పదవిభాగము:

కల్లోలోల్లసితామృతాబ్ధిలహరీమధ్యే (కల్లోల + ఉల్లసిత + అమృత + అబ్ధి + లహరీ + మధ్యే), విరాజన్మణిద్వీపే (విరాజత్ + మణిద్వీపే), కల్పకవాటికాపరివృతే (కల్పకవాటికా + పరివృతే), కాదంబవాట్యుజ్జ్వలే (కాదంబవాటీ + ఉజ్జ్వలే), రత్నస్తంభసహస్రనిర్మితసభామధ్యే (రత్నస్తంభ + సహస్ర + నిర్మిత + సభా + మధ్యే), విమానోత్తమే (విమాన + ఉత్తమే), చింతారత్నవినిర్మితం (చింతారత్న + వినిర్మితం), జనని, తే, సింహాసనం, భావయే.

అన్వయము:

జనని, కల్లోలోల్లసితామృతాబ్ధిలహరీమధ్యే, విరాజన్మణిద్వీపే, కల్పకవాటికాపరివృతే, కాదంబవాట్యుజ్జ్వలే, రత్నస్తంభసహస్రనిర్మితసభామధ్యే, విమానోత్తమే స్థితం, చింతారత్నవినిర్మితం, తే సింహాసనం భావయే.

ప్రతి పదార్థము:

జనని = ఓ జననీ!, కల్లోల = అలలచే, ఉల్లసిత = ప్రకాశించుచున్న, అమృత = అమృతపు, అబ్ధి = సముద్రము యొక్క, లహరీ = అలల, మధ్యే = మధ్యలో, విరాజత్ = ప్రకాశించుచున్న, మణిద్వీపే = మణిద్వీపమునందు, కల్పకవాటికా = కల్పవృక్షముల సమూహముచే, పరివృతే = చుట్టబడిన, కాదంబవాటీ = కదంబవృక్షముల తోటచే, ఉజ్జ్వలే = ప్రకాశించుచున్నదానియందు, రత్నస్తంభ = రత్నస్తంభముల, సహస్ర = వేలకొలది, నిర్మిత = నిర్మించబడిన, సభామధ్యే = సభ మధ్యయందు, విమాన = విమానములలో, ఉత్తమే = శ్రేష్ఠమైనదానియందు, చింతారత్న = చింతామణులతో, వినిర్మితం = నిర్మించబడిన, తే = నీయొక్క, సింహాసనం = సింహాసనమును, భావయే = నేను ధ్యానించుచున్నాను.

తాత్పర్యము:

ఓ జననీ! అలలచే ప్రకాశించు అమృత సముద్ర తరంగాల మధ్యలో, వెలుగొందుతున్న మణిద్వీపంలో, కల్పవృక్ష తోటలతో చుట్టబడి, కదంబ వనాలచే ప్రకాశిస్తూ, వేలకొలది రత్నస్తంభాలతో నిర్మించబడిన సభామధ్యములో, శ్రేష్ఠమైన విమానంలో ఉన్న, చింతామణులతో నిర్మించబడిన నీ సింహాసనాన్ని నేను ధ్యానిస్తున్నాను.

విశేషములు:

ఈ శ్లోకం దేవి నివాస స్థలమైన మణిద్వీపాన్ని అత్యద్భుతంగా వర్ణిస్తుంది. కల్పవృక్షాలు, కదంబ వనాలు, రత్నస్తంభాలు, చింతామణి సింహాసనం - ఇవన్నీ దేవి యొక్క అనంత ఐశ్వర్యాన్ని, వైభవాన్ని సూచిస్తాయి. మణిద్వీపం శ్రీచక్రంలోని ఒక భాగం.

మణిద్వీపం అనేది శ్రీ లలితాదేవి నివసించే అత్యంత దివ్యమైన, ఐశ్వర్యవంతమైన లోకం. దేవీ భాగవతం దీని గురించి వివరంగా వర్ణిస్తుంది. ఇది పదునాలుగు లోకాలకు పైన, సర్వలోకంలో ఉన్నదని చెబుతారు. మణిద్వీపం అనంతమైన వజ్రాలు, రత్నాలు, ముత్యాలు వంటి నవనిధులతో నిండి ఉంటుంది. బంగారు కొండలు, అమృతంతో కూడిన సముద్రాలు దీని సరిహద్దులుగా ఉంటాయి. వైకుంఠం, కైలాసం కంటే కూడా ఇది అద్భుతమైనదని, యావత్ విశ్వంలో ఎక్కడా లభించని సంపద అక్కడ ఉంటుందని నమ్మకం. మణిద్వీపాన్ని "శ్రీపురం" అని కూడా పిలుస్తారు.

శ్రీచక్ర సాధనలో, మణిద్వీపం అనేది అంతిమ లక్ష్యం. శ్రీచక్రం ద్వారా ధ్యానం చేసేటప్పుడు, సాధకుడు వివిధ చక్రాలను దాటుకుంటూ, చివరకు మధ్యలోని బిందు స్థానం చేరుకుంటాడు. ఈ బిందు స్థానమే మణిద్వీపంతో సమానమైనది, ఇక్కడ శ్రీ లలితాదేవి కొలువై ఉంటుందని భావిస్తారు. అంటే, మణిద్వీపం అనేది శ్రీచక్రం యొక్క సారాంశం, అది అంతిమ శక్తి కేంద్రం. మణిద్వీపాన్ని చేరుకోవడమంటే, పరమశక్తితో ఏకం కావడమే.

శ్లోకం 2

ఏణాంకానలభానుమండలలసచ్ఛ్రీచక్రమధ్యే స్థితాం

బాలార్కద్యుతిభాసురాం కరతలైః పాశాంకుశౌ బిభ్రతీం .

చాపం బాణమపి ప్రసన్నవదనాం కౌసుంభవస్త్రాన్వితాం

తాం త్వాం చంద్రకలావతంసమకుటాం చారుస్మితాం భావయే .. 2..

పదవిభాగము:

ఏణాంకానలభానుమండలలసచ్ఛ్రీచక్రమధ్యే (ఏణాంక + అనల + భాను + మండల + లసత్ + శ్రీచక్ర + మధ్యే), స్థితాం, బాలార్కద్యుతిభాసురాం (బాల + అర్క + ద్యుతి + భాసురాం), కరతలైః, పాశాంకుశౌ (పాశ + అంకుశౌ), బిభ్రతీం, చాపం, బాణం, అపి, ప్రసన్నవదనాం (ప్రసన్న + వదనాం), కౌసుంభవస్త్రాన్వితాం (కౌసుంభ + వస్త్ర + అన్వితాం), తాం, త్వాం, చంద్రకలావతమ్సమకుటాం (చంద్ర + కలా + అవతంస + మకుటాం), చారుస్మితాం (చారు + స్మితాం), భావయే.

అన్వయము:

ఏణాంకానలభానుమండలలసచ్ఛ్రీచక్రమధ్యే స్థితాం, బాలార్కద్యుతిభాసురాం, కరతలైః పాశాంకుశౌ, చాపం అపి బాణం బిభ్రతీం, ప్రసన్నవదనాం, కౌసుంభవస్త్రాన్వితాం, చంద్రకలావతం

సమకుటాం, చారుస్మితాం తాం త్వాం భావయే.

ప్రతి పదార్థము:

ఏణాంక = చంద్రుని (ఏణాంక అనగా జింక గుర్తున్నది, చంద్రుడు), అనల = అగ్ని, భాను = సూర్యుడు, మండల = మండలములతో, లసత్ = ప్రకాశించుచున్న, శ్రీచక్ర = శ్రీచక్రము యొక్క, మధ్యే = మధ్యలో, స్థితాం = ఉన్నదానిని, బాల + అర్క = ఉదయించుచున్న సూర్యుని, ద్యుతి = కాంతితో, భాసురాం = ప్రకాశించుచున్నదానిని, కరతలైః = చేతులతో, పాశ + అంకుశౌ = పాశమును అంకుశమును, బిభ్రతీం = ధరించినదానిని, చాపం = ధనుస్సును, బాణం = బాణమును, అపి = కూడా (ధరించినదానిని), ప్రసన్న + వదనాం = ప్రసన్నమైన ముఖము కలదానిని, కౌసుంభ = కుంకుమపువ్వు రంగుగల, వస్త్ర = వస్త్రములతో, అన్వితాం = కూడినదానిని, తాం = అటువంటి, త్వాం = నిన్ను, చంద్ర + కలా = చంద్రకళను, అవతంస = శిరోభూషణముగా కల, మకుటాం = కిరీటము కలదానిని, చారు + స్మితాం = చక్కని చిరునవ్వు కలదానిని, భావయే = నేను ధ్యానించుచున్నాను.

తాత్పర్యము:

చంద్ర, అగ్ని, సూర్య మండలాలతో ప్రకాశించే శ్రీచక్రం మధ్యలో కొలువై ఉన్న, ఉదయించే సూర్యుని కాంతితో భాసిస్తున్న, చేతులలో పాశము, అంకుశము, ధనుస్సు, బాణము ధరించిన, ప్రసన్నమైన వదనం కల, కుంకుమపువ్వు రంగు వస్త్రాలు ధరించిన, చంద్రకళను శిరోభూషణంగా ధరించిన, చక్కని చిరునవ్వుతో ప్రకాశించే నిన్ను నేను ధ్యానిస్తున్నాను.

విశేషములు:

ఈ శ్లోకం దేవి దివ్య రూపాన్ని వివరిస్తుంది. శ్రీచక్రం, పంచాయుధాలు (పాశం, అంకుశం, చాపం, బాణం), మరియు ఈ శ్లోకంలో బాలార్కద్యుతి, కౌసుంభవస్త్రాలు - ఇవన్నీ దేవి సౌందర్యాన్ని, శక్తినీ సూచిస్తాయి. చంద్రకళతో కూడిన కిరీటం ఆమె జ్ఞానానికి, శాంతానికి ప్రతీక.

శ్లోకం 3

ఈశానాదిపదం శివైకఫలదం రత్నాసనం తే శుభం

పాద్యం కుంకుమచందనాదిభరితైరర్ఘ్యం సరత్నాక్షతైః .

శుద్ధైరాచమనీయకం తవ జలైర్భక్త్యా మయా కల్పితం

కారుణ్యామృతవారిధే తదఖిలం సంతుష్టయే కల్పతాం .. 3..

పదవిభాగము:

ఈశానాదిపదం (ఈశన + ఆది + పదం), శివైకఫలదం (శివా + ఏక + ఫలదం), రత్నాసనం (రత్న + ఆసనం), తే, శుభం, పాద్యం, కుంకుమచందనాదిభరితైః (కుంకుమ + చందన + ఆది + భరితైః), అర్ఘ్యం, సరత్నాక్షతైః (స + రత్న + అక్షతైః), శుద్ధైరాచమనీయకం (శుద్ధైః + ఆచమనీయకం), తవ, జలైర్భక్త్యా (జలైః + భక్త్యా), మయా, కల్పితం, కారుణ్యామృతవారిధే (కారుణ్య + అమృత + వారిధే), తదఖిలం (తత్ + అఖిలం), సంతుష్టయే, కల్పతాం.

అన్వయము:

కారుణ్యామృతవారిధే, ఈశానాదిపదం, శివైకఫలదం, శుభం తే రత్నాసనం, కుంకుమచందనాదిభరితైః పాద్యం, సరత్నాక్షతైః అర్ఘ్యం, శుద్ధైరాచమనీయకం తవ జలైర్భక్త్యా మయా కల్పితం. తదఖిలం సంతుష్టయే కల్పతాం.

ప్రతి పదార్థము:

కారుణ్య + అమృత + వారిధే = కరుణ అనే అమృతమునకు సముద్రము వంటి ఓ దేవీ!, ఈశాన + ఆది + పదం =ఈశానుడు మొదలైన అధిష్ఠాన దేవతలు పీఠముగా గల" శివ + ఏక + ఫలదం = మోక్షము అను ఒకే ఫలమును ఇచ్చునట్టి, రత్న + ఆసనం = రత్నసింహాసనం, తే = నీయొక్క, శుభం = శుభకరమైన  కుంకుమ + చందన + ఆది = కుంకుమ, చందనము మొదలైనవాటితో, భరితైః = నిండిన, పాద్యం = పాదములను కడుగుటకు నీటిని, స + రత్న + అక్షతైః = రత్నములతో కూడిన అక్షతలతో కూడిన, అర్ఘ్యం = అర్ఘ్యమును, శుద్ధైః = శుద్ధమైన, ఆచమనీయకం = ఆచమనమునకు సరియైన నీటిని, తవ = నీయొక్క, జలైః = జలములతో, భక్త్యా = భక్తితో, మయా = నాచేత, కల్పితం = సమర్పింపబడినది. తత్ + అఖిలం = ఆ సమస్తము, సంతుష్టయే = నీ సంతృప్తి కొరకు, కల్పతాం = అగుగాక.

తాత్పర్యము:

కరుణా సముద్రమైన ఓ దేవీ! ఈశానాది పీఠాలతో కూడిన, మోక్షమనే ఏకైక ఫలాన్ని ప్రసాదించే నీ శుభకరమైన రత్నసింహాసనాన్ని, కుంకుమ, చందనాదులతో కూడిన పాద్యమును, రత్నాక్షతలతో కూడిన అర్ఘ్యమును, మరియు శుద్ధ జలాలతో కూడిన ఆచమనీయమును నా భక్తితో నీకు సమర్పించాను. ఇదంతా నీ సంతృప్తి కొరకై అగుగాక!

విశేషములు:

ఈ శ్లోకం దేవికి మానసిక పూజలో భాగంగా ఆసనం, పాద్యం, అర్ఘ్యం, ఆచమనం వంటి ఉపచారాలను సమర్పించడం వివరిస్తుంది. ఈశానాది పీఠాలు తంత్ర శాస్త్రంలో శక్తి పీఠాలను సూచిస్తాయి. ఇక్కడ భక్తితో సమర్పించడమే ప్రధానం అని "మయా భక్త్యా కల్పితం" అన్నది తెలియజేస్తుంది.

శ్లోకం 4

లక్ష్యే యోగిజనస్య రక్షితజగజ్జాలే విశాలేక్షణే

ప్రాలేయాంబుపటీరకుంకుమలసత్కర్పూరమిశ్రోదకైః .

గోక్షీరైరపి నారికేలసలిలైః శుద్ధోదకైర్మంత్రితైః

స్నానం దేవి ధియా మయైతదఖిలం సంతుష్టయే కల్పతాం .. 4..

పదవిభాగము:

లక్ష్యే, యోగిజనస్య, రక్షితజగజ్జాలే (రక్షిత + జగత్ + జాలే), విశాలేక్షణే (విశాల + ఈక్షణే), ప్రాలేయాంబుపటీరకుంకుమలసత్కర్పూరమిశ్రోదకైః (ప్రాలేయ + అంబు + పటీర + కుంకుమ + లసత్ + కర్పూర + మిశ్ర + ఉదకైః), గోక్షీరైరపి (గోక్షీరైః + అపి), నారికేలసలిలైః (నారికేల + సలిలైః), శుద్ధోదకైర్మంత్రితైః (శుద్ధ + ఉదకైః + మంత్రితైః), స్నానం, దేవి, ధియా, మయా, ఏతదఖిలం (ఏతత్ + అఖిలం), సంతుష్టయే, కల్పతాం.

అన్వయము:

దేవి, యోగిజనస్య లక్ష్యే, రక్షితజగజ్జాలే, విశాలేక్షణే, ప్రాలేయాంబుపటీరకుంకుమలసత్కర్పూరమిశ్రోదకైః, గోక్షీరైరపి, నారికేలసలిలైః, మంత్రితైః శుద్ధోదకైః, మయా ధియా ఏతదఖిలం స్నానం సమర్పితం సంతుష్టయే కల్పతాం.

ప్రతి పదార్థము:

దేవి = ఓ దేవీ!, యోగిజనస్య = యోగుల యొక్క, లక్ష్యే = లక్ష్యమైనదానా (ధ్యానమునకు లక్ష్యమైనదానా), రక్షిత = రక్షించబడిన, జగత్ = జగత్తుల యొక్క, జాలే = సమూహము కలదానా (జగత్తులను రక్షించినదానా), విశాల + ఈక్షణే = విశాలమైన కన్నులు కలదానా!, ప్రాలేయ + అంబు = మంచు నీరు (హిమజలం), పటీర = చందనము, కుంకుమ = కుంకుమపువ్వు, లసత్ = ప్రకాశించుచున్న, కర్పూర = కర్పూరముతో, మిశ్ర + ఉదకైః = కలిపిన నీటితో, గోక్షీరైః = ఆవు పాలతో, అపి = మరియు, నారికేల + సలిలైః = కొబ్బరి నీళ్ళతో, శుద్ధ + ఉదకైః = శుద్ధమైన నీటితో, మంత్రితైః = మంత్రములతో అభిమంత్రించబడిన వాటితో, స్నానం = స్నానమును, ధియా = బుద్ధిచే (మానసికముగా), మయా = నాచేత, ఏతత్ + అఖిలం = ఈ సమస్తము, సంతుష్టయే = నీ సంతృప్తి కొరకు, కల్పతాం = అగుగాక.

తాత్పర్యము:

ఓ దేవీ! యోగుల ధ్యానలక్ష్యమా, జగత్తులను రక్షించినదానా, విశాలమైన కన్నులు కలదానా! మంచు నీరు, చందనం, కుంకుమపువ్వు, ప్రకాశించే కర్పూరంతో కలిపిన నీటితో, ఆవు పాలతో, కొబ్బరి నీళ్ళతో, మంత్రాలతో అభిమంత్రించబడిన శుద్ధ జలాలతో ఈ సమస్త స్నానాన్ని మానసికంగా నీకు సమర్పించాను. ఇది నీ సంతృప్తి కొరకు అగుగాక!

విశేషములు:

ఈ శ్లోకం దేవికి అభిషేకం లేదా స్నానం గురించి వివరిస్తుంది. ఇక్కడ ఉపయోగించిన ప్రతి పదార్థం (హిమజలం, చందనం, కుంకుమ, కర్పూరం, పాలు, కొబ్బరి నీళ్ళు) దేవికి ప్రీతికరమైనవిగా భావిస్తారు. "ధియా మయా" అనడం ద్వారా మానసిక పూజ యొక్క ప్రాముఖ్యతను నొక్కి చెబుతుంది.

శ్లోకం 5

హ్రీంకారాంకితమంత్రలక్షితతనో హేమాచలాత్సంచితైః

రత్నైరుజ్జ్వలముత్తరీయసహితం కౌసుంభవర్ణాంశుకం .

ముక్తాసంతతియజ్ఞసూత్రమమలం సౌవర్ణతంతూత్భవం

దత్తం దేవి ధియా మయైతదఖిలం సంతుష్టయే కల్పతాం .. 5..

పదవిభాగము:

హ్రీంకారాంకితమంత్రలక్షితతనో (హ్రీంకార + అంకిత + మంత్ర + లక్షిత + తనో), హేమాచలాత్సంచితైః (హేమాచలాత్ + సంచితైః), రత్నైరుజ్జ్వలముత్తరీయసహితం (రత్నైః + ఉజ్జ్వలం + ఉత్తరీయ + సహితం), కౌసుంభవర్ణాంశుకం (కౌసుంభ + వర్ణ + అంశుకం), ముక్తాసంతతియజ్ఞసూత్రమమలం (ముక్తా + సంతతి + యజ్ఞసూత్రం + అమలం), సౌవర్ణతంతూత్భవం (సౌవర్ణ + తంతు + ఉత్భవం), దత్తం, దేవి, ధియా, మయా, ఏతదఖిలం (ఏతత్ + అఖిలం), సంతుష్టయే, కల్పతాం.

అన్వయము:

దేవి, హ్రీంకారాంకితమంత్రలక్షితతనో, హేమాచలాత్సంచితైః రత్నైరుజ్జ్వలముత్తరీయసహితం, కౌసుంభవర్ణాంశుకం, సౌవర్ణతంతూత్భవం, ముక్తాసంతతియజ్ఞసూత్రమమలం, ఏతదఖిలం మయా ధియా దత్తం సంతుష్టయే కల్పతాం.

ప్రతి పదార్థము:

హ్రీంకార + అంకిత = హ్రీంకారము అనే బీజాక్షరముతో, మంత్ర = మంత్రములచే, లక్షిత = లక్షింపబడిన, తనో = శరీరము కలదానా!, దేవి = ఓ దేవీ!, హేమాచలాత్ = మేరు పర్వతము నుండి, సంచితైః = కూర్చబడిన, రత్నైః = రత్నములతో, ఉజ్జ్వలం = ప్రకాశవంతమైన, ఉత్తరీయ = ఉత్తరీయముతో, సహితం = కూడిన, కౌసుంభ = కుంకుమపువ్వు రంగుగల, వర్ణ = రంగుగల, అంశుకం = వస్త్రమును, ముక్తా + సంతతి = ముత్యాల సమూహములతో కూడిన, యజ్ఞసూత్రం = యజ్ఞోపవీతమును, అమలం = నిర్మలమైన, సౌవర్ణ = బంగారు, తంతు + ఉత్భవం = దారములతో పుట్టిన (అనగా బంగారు దారాలతో కూడిన), దత్తం = ఇయబడినది, ధియా = బుద్ధిచే (మానసికంగా), మయా = నాచేత, ఏతత్ + అఖిలం = ఈ సమస్తము, సంతుష్టయే = నీ సంతృప్తి కొరకు, కల్పతాం = అగుగాక.

తాత్పర్యము:

హ్రీంకారం అనే బీజాక్షరంతో, మంత్రాలతో లక్షింపబడిన శరీరము కలదానా, ఓ దేవీ! మేరు పర్వతం నుండి సేకరించబడిన రత్నాలతో ప్రకాశించే, ఉత్తరీయముతో కూడిన కుంకుమపువ్వు రంగు వస్త్రమును, ముత్యాల సమూహాలతో కూడిన, నిర్మలమైన, బంగారు దారాలతో నేసిన యజ్ఞోపవీతాన్ని నా బుద్ధిచే నీకు సమర్పించాను. ఇదంతా నీ సంతృప్తి కొరకు అగుగాక!

విశేషములు:

ఈ శ్లోకం దేవికి వస్త్రాలు, యజ్ఞోపవీతం సమర్పించడం వివరిస్తుంది. "హ్రీంకారాంకితమంత్రలక్షితతనో" అన్నది దేవికి హ్రీంకారంతో ఉన్న అభేదాన్ని సూచిస్తుంది, ఇది శ్రీవిద్యా సంప్రదాయంలో ముఖ్యమైనది. ఇక్కడ కూడా మానసిక సమర్పణకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడింది.

శ్లోకం 6

హంసైరప్యతిలోభనీయగమనే హారావలీముజ్జ్వలాం

హిందోలద్యుతిహీరపూరితతరే హేమాంగదే కంకణే .

మంజీరౌ మణికుండలే మకుటమప్యర్ధేందుచూడామణిం

నాసామౌక్తికమంగులీయకటకౌ కాంచీమపి స్వీకురు .. 6..

పదవిభాగము:

హంసైరప్యతిలోభనీయగమనే (హంసైః + అపి + అతి + లోభనీయ + గమనే), హారావలీముజ్జ్వలాం (హారావలీం + ఉజ్జ్వలాం), హిందోలద్యుతిహీరపూరితతరే (హిందోల + ద్యుతి + హీర + పూరిత + తరే), హేమ + అంగదే (హేమాంగదే), కంకణే (కంకణే), మంజీరౌ, మణికుండలే (మణి + కుండలే), మకుటమప్యర్ధేందుచూడామణిం (మకుటం + అపి + అర్ధేందు + చూడామణిం), నాసామౌక్తికమంగులీయకటకౌ (నాసా + మౌక్తికం + అంగులీయ + కటకౌ), కాంచీమపి (కాంచీం + అపి), స్వీకురు.

అన్వయము:

హంసైరప్యతిలోభనీయగమనే, ఉజ్జ్వలాం హారావలీం, హిందోలద్యుతిహీరపూరితతరే హేమాంగదే, కంకణే, మంజీరౌ, మణికుండలే, మకుటమప్యర్ధేందుచూడామణిం, నాసామౌక్తికమంగులీయకటకౌ, కాంచీమపి స్వీకురు.

ప్రతి పదార్థము:

హంసైః = హంసలచే, అపి = కూడా, అతి = మిక్కిలి, లోభనీయ = ఆకర్షణీయమైన, గమనే = నడక కలదానా!, ఉజ్జ్వలాం = ప్రకాశవంతమైన, హారావలీం = ముత్యాల హారాన్ని (వరుసను), హిందోల = ఊయలవలె కదలుచున్న, ద్యుతి = కాంతిగల, హీర = వజ్రాలతో, పూరితతరే = నిండిన, హేమ + అంగదే = బంగారు భుజకీర్తులు, కంకణే = కంకణాలు (ఈ రెండు పదాలు ద్వివచనం), మంజీరౌ = కాళ్ళ గజ్జెలు (రెండు), మణి + కుండలే = మణి కుండలాలను (రెండు), మకుటం = కిరీటమును, అపి = కూడా, అర్ధేందు = అర్ధచంద్రుని, చూడామణిం = శిరోభూషణముగా కల మణిని, నాసా + మౌక్తికం = ముక్కు ముత్యమును, అంగులీయ = ఉంగరములను, కటకౌ = కటకములను (బంగారు కడియాలను), కాంచీం = మొలనూలును, అపి = కూడా, స్వీకురు = స్వీకరించుము.

తాత్పర్యము:

హంసలకంటె అత్యంత ఆకర్షణీయమైన నడక కలదానా! ప్రకాశవంతమైన హారావళిని, ఊయలవలె కదలాడు కాంతిగల వజ్రాలతో నిండిన బంగారు భుజకీర్తులు, కంకణాలను, పాదాలకు గజ్జెలను, మణి కుండలాలను, కిరీటాన్ని, అర్ధచంద్రుని శిరోభూషణంగా ఉన్న మణిని, ముక్కు ముత్యాన్ని, ఉంగరాలను, కడియాలను, మొలనూలును కూడా స్వీకరించుము.

విశేషములు:

ఈ శ్లోకం దేవికి వివిధ రకాల ఆభరణాలను సమర్పించడం వివరిస్తుంది. హంసల నడకతో పోల్చడం దేవి నడకలోని సౌందర్యాన్ని, లాలిత్యాన్ని సూచిస్తుంది. వజ్రాలు, ముత్యాలు, రత్నాలు - ఇవన్నీ దేవి దివ్యమైన ఆభరణాలు.

శ్లోకం 7

సర్వాంగే ఘనసారకుంకుమఘనశ్రీగంధపంకాంకితం

కస్తూరీతిలకంచ ఫాలఫలకే గోరోచనాపత్రకం .

గండాదర్శనమండలే నయనయోర్దివ్యాంజనం తేఽంచితం

కంఠాబ్జే మృగనాభిపంకమమలం త్వత్ప్రీతయే కల్పతాం .. 7..

పదవిభాగము:

సర్వాంగే (సర్వ + అంగే), ఘనసారకుంకుమఘనశ్రీగంధపంకాంకితం (ఘనసార + కుంకుమ + ఘన + శ్రీగంధ + పంక + అంకితం), కస్తూరీతిలకం (కస్తూరీ + తిలకం), చ, ఫాలఫలకే (ఫాల + ఫలకే), గోరోచనాపత్రకం (గోరోచనా + పత్రకం), గండాదర్శనమండలే (గండ + ఆదర్శన + మండలే), నయనయోః, దివ్యాంజనం (దివ్య + అంజనం), తేఽంచితం (తే + అంచితం), కంఠాబ్జే (కంఠ + అబ్జే), మృగనాభిపంకమమలం (మృగనాభి + పంకమ్ + అమలం), త్వత్ప్రీతయే (త్వత్ + ప్రీతయే), కల్పతాం.

అన్వయము:

తే, సర్వాంగే ఘనసారకుంకుమఘనశ్రీగంధపంకాంకితం, ఫాలఫలకే కస్తూరీతిలకం చ, గోరోచనాపత్రకం, గండాదర్శనమండలే, నయనయోః దివ్యాంజనం అంచితం, కంఠాబ్జే అమలం మృగనాభిపంకం (సమర్పితం). త్వత్ప్రీతయే కల్పతాం.

ప్రతి పదార్థము:

తే = నీయొక్క, సర్వ + అంగే = అన్ని అవయవాలపై, ఘనసార = పచ్చ కర్పూరము, కుంకుమ = కుంకుమపువ్వు, ఘన = చిక్కని, శ్రీగంధ = చందనము యొక్క, పంక = లేపనముతో, అంకితం = అలంకరించబడినది (అలంకరించాను), చ = మరియు, ఫాల + ఫలకే = నుదుటి భాగమునందు, కస్తూరీ + తిలకం = కస్తూరి తిలకమును, గోరోచనా + పత్రకం = గోరోచనముతో చేసిన పత్రమును (పత్రలేఖనమును), గండ + ఆదర్శన + మండలే = చెక్కిళ్ళను అద్దములుగా గల మండలములపై, నయనయోః = కన్నులయందు, దివ్య + అంజనం = దివ్యమైన కాటుకను, అంచితం = అలంకరించాను, కంఠ + అబ్జే = కంఠ పద్మమునందు, మృగనాభి + పంకమ్ = కస్తూరి పంకమును (కస్తూరి లేపనమును), అమలం = నిర్మలమైన దానిని (సమర్పించాను). త్వత్ + ప్రీతయే = నీయొక్క ప్రీతి కొరకు, కల్పతాం = అగుగాక.

తాత్పర్యము:

నీ సర్వాంగాలపై పచ్చ కర్పూరం, కుంకుమ, చిక్కని చందనం లేపనాన్ని అలంకరించాను. నుదుట కస్తూరి తిలకం, గోరోచన పత్రలేఖనం, చెక్కిళ్ళను అద్దాలుగా భావించి వాటిపై మరియు కన్నులకు దివ్యమైన కాటుకను, కంఠపద్మముపై నిర్మలమైన కస్తూరి లేపనాన్ని పూశాను. ఇదంతా నీ ప్రీతి కొరకై అగుగాక!

విశేషములు:

ఈ శ్లోకం దేవికి చేసే అలంకరణలను (వస్త్రాలు, ఆభరణాలు) వివరిస్తుంది. ఇక్కడ కూడా మానసిక సమర్పణకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడింది. ప్రతి అలంకరణ వస్తువు దేవి సౌందర్యాన్ని పెంచుతుంది.

శ్లోకం 8

కల్హారోత్పలమల్లికామరువకైః సౌవర్ణపంకేరుహై-

ర్జాతీచంపకమాలతీవకులకైర్మందారకుందాదిభిః .

కేతక్యా కరవీరకైర్బహువిధైః కౢప్తాః స్రజో మాలికాః

సంకల్పేన సమర్పయామి వరదే సంతుష్టయే గృహ్యతాం .. 8..

పదవిభాగము:

కల్హారోత్పలమల్లికామరువకైః (కల్హార + ఉత్పల + మల్లికా + మరువకైః), సౌవర్ణపంకేరుహైః (సౌవర్ణ + పంకేరుహైః), జాతీచంపకమాలతీవకులకైః (జాతీ + చంపక + మాలతీ + వకులకైః), మందారకుందాదిభిః (మందార + కుంద + ఆదిభిః), కేతక్యా, కరవీరకైః, బహువిధైః, కౢప్తాః, స్రజః, మాలికాః, సంకల్పేన, సమర్పయామి, వరదే, సంతుష్టయే, గృహ్యతాం.

అన్వయము:

వరదే, కల్హారోత్పలమల్లికామరువకైః, సౌవర్ణపంకేరుహైః, జాతీచంపకమాలతీవకులకైః, మందారకుందాదిభిః, కేతక్యా, కరవీరకైః, బహువిధైః కౢప్తాః స్రజో మాలికాః సంకల్పేన సమర్పయామి. సంతుష్టయే గృహ్యతాం.

ప్రతి పదార్థము:

వరదే = వరములను ఇచ్చుదానా!, కల్హార = కల్హార పూలతో, ఉత్పల = నల్ల కలువల, మల్లికా = మల్లికా పూల, మరువకైః = మరువములతో, సౌవర్ణ = బంగారు, పంక + రుహైః = పద్మములతో, జాతీ = జాజి పూల, చంపక = సంపెంగ పూల, మాలతీ = మాలతి పూల, వకులకైః = పొగడ పూల, మందార = మందార పూల, కుంద + ఆదిభిః = కుందము మొదలైన వాటితో, కేతక్యా = మొగలి పూలతో, కరవీరకైః = గన్నేరు పూలతో, బహువిధైః = అనేక రకములైన, కౢప్తాః = కూర్చబడిన, స్రజః = పూల దండలను, మాలికాః = మాలలను, సంకల్పేన = సంకల్పముతో (మానసికముగా), సమర్పయామి = సమర్పించుచున్నాను. సంతుష్టయే = నీ సంతృప్తి కొరకు, గృహ్యతాం = స్వీకరించుము.

తాత్పర్యము:

వరాలను ప్రసాదించే ఓ దేవీ! కల్హారాలు, ఉత్పలాలు, మల్లికలు, మరువకాలు, బంగారు పద్మాలు, జాజి, సంపెంగ, మాలతి, పొగడ, మందార, కుంద, మొగలి, గన్నేరు వంటి అనేక రకాల పూలతో కూర్చబడిన పూల దండలను, మాలలను సంకల్పంతో నీకు సమర్పిస్తున్నాను. నీ సంతృప్తి కొరకు వీటిని స్వీకరించుము.

విశేషములు:

ఈ శ్లోకం దేవికి వివిధ పుష్పాలతో కూర్చిన మాలలను సమర్పించడం వివరిస్తుంది. అనేక రకాల పూల పేర్లు ప్రస్తావించడం ద్వారా దేవికి సమర్పించే పూజ ఎంత విస్తృతమైనదో తెలుస్తుంది. ఇక్కడ కూడా "సంకల్పేన సమర్పయామి" అని మానసిక సమర్పణకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడింది.

శ్లోకం 9

హంతారం మదనస్య నందయసి యైరంగైరనంగోజ్జ్వలై-

ర్యైర్భృంగావలినీలకుంతలభరైర్బధ్నాసి తస్యాశయం .

తానీమాని తవాంబ కోమలతరాణ్యామోదలీలా గృహా-

ణ్యామోదాయ దశాంగగుగ్గులుఘృతైర్ధూపైరహం ధూపయే .. 9..

పదవిభాగము:

హంతారం, మదనస్య, నందయసి, యైరంగైరనంగోజ్జ్వలైః (యైః + అంగైః + అనంగ + ఉజ్జ్వలైః), యైర్భృంగావలినీలకుంతలభరైర్బధ్నాసి (యైః + భృంగావలి + నీల + కుంతల + భరైః + బధ్నాసి), తస్య, ఆశయం, తానీమాని (తాని + ఇమాని), తవ, అంబ, కోమలతరాణి, ఆమోదలీలా, గృహాణ్యామోదాయ (గృహాణి + ఆమోదాయ), దశాంగగుగ్గులుఘృతైర్ధూపైరహం (దశాంగ + గుగ్గులు + ఘృతైః + ధూపైః + అహం), ధూపయే.

అన్వయము:

అంబ, యైరనంగోజ్జ్వలైరంగైః మదనస్య హంతారం నందయసి, యైర్భృంగావలినీలకుంతలభరైః తస్యాశయం బధ్నాసి, తానీమాని కోమలతరాణి తవామోదలీలా గృహాణి ఆమోదాయ దశాంగగుగ్గులుఘృతైర్ధూపైరహం ధూపయే.

ప్రతి పదార్థము:

అంబ = ఓ అమ్మా!, యైః = ఏ, అంగైః = అవయవములతో, అనంగ + ఉజ్జ్వలైః = కామరహితులైన (అనగా అగ్నితో దగ్ధము కాని), ఉజ్జ్వలమైన, మదనస్య = మన్మథుని యొక్క, హంతారం = సంహరించినవానిని (శివుని), నందయసి = సంతోషపెట్టుచున్నావో, యైః = ఏ, భృంగావలి = తుమ్మెదల సమూహము వంటి, నీల = నల్లనైన, కుంతలభరైః = కేశభారములతో, బధ్నాసి = బంధించుచున్నావో, తస్య = అతని (శివుని) యొక్క, ఆశయం = మనస్సును, తాని + ఇమాని = ఆ ఈ, తవ = నీయొక్క, కోమలతరాణి = మిక్కిలి సున్నితమైన, ఆమోదలీలా = సుగంధపు ఆటలకు, గృహాణి = గృహములైన (అనగా సుగంధమును వెదజల్లునట్టి), ఆమోదాయ = సుగంధము కొరకు, దశాంగ = పది భాగములు కల, గుగ్గులు = గుగ్గిలము, ఘృతైః = నెయ్యితో కూడిన, ధూపైః = ధూపములతో, అహం = నేను, ధూపయే = ధూపము వేయుచున్నాను.

తాత్పర్యము:

ఓ అమ్మా! కామదేవుని సంహరించిన శివుని ఏ అనంగోజ్జ్వలమైన అవయవాలతో సంతోషపెడుతున్నావో, ఏ తుమ్మెదల సమూహం వంటి నల్లని కేశభారాలతో అతని మనస్సును బంధిస్తున్నావో, ఆ మిక్కిలి సున్నితమైన, సుగంధ లీలా గృహాలైన నీ అవయవాలకు సుగంధం కొరకు దశాంగ గుగ్గిలం, నెయ్యితో కూడిన ధూపాలను నేను వేస్తున్నాను.

విశేషములు:

ఈ శ్లోకం దేవికి ధూపం సమర్పించడం వివరిస్తుంది. దేవి సౌందర్యం శివుని కూడా ఆకర్షిస్తుందని, ఆమె కేశపాశం శివుని మనస్సును బంధిస్తుందని ఇక్కడ ప్రస్తావించడం ఒక కవిత్వ సౌందర్యం. దశాంగ ధూపం తంత్ర పూజలో ఉపయోగించే ఒక రకమైన సుగంధ ద్రవ్యం.

గంధకం, మహిసాక్షి (గుగ్గిలం), శ్రీచందనం, జటామాంసి, సర్జరసం, కురువేరు, నఖం చిప్పలు, వట్టి వేళ్ళు, పచ్చ కర్పూరం, కస్తూరి నిర్ణీత పాళ్ళలో కలిపి ధూపం వేయుట దశాంగధూపం.

గంధకం : దీనికి శుద్ధి చేసే గుణాలున్నాయి.

మహిసాక్షి : ఇది ఒక రకమైన సుగంధ రెసిన్, దీనికి వాతావరణాన్ని శుద్ధి చేసే శక్తి ఉందని నమ్ముతారు.

శ్రీచందనం : చందనం చాలా పవిత్రమైనదిగా, సువాసనభరితమైనదిగా పరిగణించబడుతుంది.

జటామాంసి : ఇది ఒక సుగంధ మూలిక, దీనికి మనసును ప్రశాంతపరిచే గుణాలున్నాయి.

సర్జరసం : ఇది సాల్ చెట్టు నుండి లభించే రెసిన్, ఇది ధూపాలలో విస్తృతంగా వాడబడుతుంది.

కురువేరు : వట్టివేళ్ళకు సుగంధం, శీతలీకరణ గుణాలున్నాయి. (మీరు తర్వాత వట్టి వేళ్ళు అని ప్రత్యేకంగా పేర్కొన్నారు, ఇది కురువేరును పోలి ఉంటుంది లేదా అదే కావచ్చు).

నఖం చిప్పలు : ఇవి కొన్ని రకాల నత్తల లేదా షెల్ ఫిష్‌ల పెంకులు, కాల్చినప్పుడు ప్రత్యేకమైన సువాసన వస్తుంది.

వట్టి వేళ్ళు : ఇవి కురువేరు (పైన చెప్పినట్లు) తో పోలినవే, లేదా ఒకే రకమైన మూలిక వేర్లు. దీనికి ప్రశాంతమైన సువాసన ఉంటుంది.

పచ్చ కర్పూరం : దీనికి స్వచ్ఛమైన, బలమైన సువాసన ఉంది మరియు ఇది వాతావరణాన్ని శుద్ధి చేస్తుందని నమ్ముతారు.

కస్తూరి : ఇది అత్యంత సుగంధభరితమైన పదార్థం, అరుదైనది, మరియు దీనికి ఆధ్యాత్మిక ప్రాముఖ్యత ఉంది. ఇలా వేస్తే నవగ్రహ శాంతి కలుగు తుందనీ, పిశాచాది దోషాలు తొలగుతాయనీ విశ్వాసం.

శ్లోకం 10

లక్ష్మీముజ్జ్వలయామి రత్ననివహోత్భాస్వత్తరే మందిరే

మాలారూపవిలంబితైర్మణిమయస్తంభేషు సంభావితైః .

చిత్రైర్హాటకపుత్రికాకరధృతైః గవ్యైర్ఘృతైర్వర్ధితై-

ర్దివ్యైర్దీపగణైర్ధియా గిరిసుతే సంతుష్టయే కల్పతాం .. 10..

పదవిభాగము:

లక్ష్మీముజ్జ్వలయామి (లక్ష్మీం + ఉజ్జ్వలయామి), రత్ననివహోత్భాస్వత్తరే (రత్న + నివహ + ఉత్భాస్వత్ + ఉత్తరే), మందిరే, మాలారూపవిలంబితైర్మణిమయస్తంభేషు (మాలారూప + విలంబితైః + మణిమయ + స్తంభేషు), సంభావితైః, చిత్రైర్హాటకపుత్రికాకరధృతైః (చిత్రైః + హాటక + పుత్రికా + కర + ధృతైః), గవ్యైర్ఘృతైర్వర్ధితైః (గవ్యైః + ఘృతైః + వర్ధితైః), దివ్యైర్దీపగణైర్ధియా (దివ్యైః + దీప + గణైః + ధియా), గిరిసుతే, సంతుష్టయే, కల్పతాం.

అన్వయము:

గిరిసుతే, రత్ననివహోత్భాస్వత్తరే మందిరే, మాలారూపవిలంబితైర్మణిమయస్తంభేషు సంభావితైః, చిత్రైర్హాటకపుత్రికాకరధృతైః, గవ్యైర్ఘృతైర్వర్ధితైః, దివ్యైర్దీపగణైః, ధియా అహం లక్ష్మీం ఉజ్జ్వలయామి. సంతుష్టయే కల్పతాం.

ప్రతి పదార్థము:

గిరిసుతే = ఓ పర్వతరాజ పుత్రీ!, లక్ష్మీం = కాంతిని (శోభను), ఉజ్జ్వలయామి = ప్రకాశింపజేయుచున్నాను, రత్న + నివహ = రత్నముల సమూహముచే, ఉత్భాస్వత్ = ప్రకాశించుచున్న, ఉత్తరే = ఉత్తమమైన, మందిరే = మందిరమునందు, మాలారూప = మాలల రూపమున, విలంబితైః = వేలాడుచున్నవిగా, మణిమయ = మణులతో నిండిన, స్తంభేషు = స్తంభములయందు, సంభావితైః = భావించబడినవిగా, చిత్రైః = విచిత్రమైన, హాటక = బంగారు, పుత్రికా = బొమ్మల (ప్రతిమల) యొక్క, కర = చేతులలో, ధృతైః = ధరింపబడినవిగా, గవ్యైః = ఆవు నెయ్యితో, ఘృతైః = నెయ్యితో, వర్ధితైః = వృద్ధి చెందినవిగా, దివ్యైః = దివ్యమైన, దీప + గణైః = దీప సమూహములతో, ధియా = బుద్ధిచే (మానసికముగా), అహం = నేను, సంతుష్టయే = నీ సంతృప్తి కొరకు, కల్పతాం = అగుగాక.

తాత్పర్యము:

ఓ పర్వతరాజ పుత్రీ! రత్నాల సమూహాలతో ప్రకాశించే ఉత్తమ మందిరంలో, మాలల రూపంలో వేలాడుతున్న మణిమయ స్తంభాలపై వెలుగుతున్నవిగా, బంగారు ప్రతిమల చేతులలో ధరింపబడినవిగా, ఆవు నెయ్యితో వృద్ధి పొందినవిగా, దివ్యమైన దీప సమూహాలతో మానసికంగా నేను కాంతిని ప్రకాశింపజేస్తున్నాను. ఇదంతా నీ సంతృప్తి కొరకు అగుగాక!

విశేషములు:

ఈ శ్లోకం దేవికి దీపం సమర్పించడం వివరిస్తుంది. మందిర వైభవం, రత్నస్తంభాలు, బంగారు ప్రతిమలు, ఆవు నెయ్యి దీపాలు - ఇవన్నీ దేవికి సమర్పించే పూజలోని ఐశ్వర్యాన్ని, శుభ్రతను తెలియజేస్తాయి. "ధియా" అనడం మానసిక పూజకు ప్రాధాన్యతనిస్తుంది.

శ్లోకం 11

హ్రీంకారేశ్వరి తప్తహాటకకృతైః స్థాలీసహస్రైర్భృతం

దివ్యాన్నం ఘృతసూపశాకభరితం చిత్రాన్నభేదం తథా .

దుగ్ధాన్నం మధుశర్కరాదధియుతం మాణిక్యపాత్రే స్థితం

మాషాపూపసహస్రమంబ సఫలం నైవేద్యమావేదయే .. 11..

పదవిభాగము:

హ్రీంకారేశ్వరి (హ్రీంకార + ఈశ్వరి), తప్తహాటకకృతైః (తప్త + హాటక + కృతైః), స్థాలీసహస్రైర్భృతం (స్థాలీ + సహస్రైః + భృతం), దివ్యాన్నం (దివ్య + అన్నం), ఘృతసూపశాకభరితం (ఘృత + సూప + శాక + భరితం), చిత్రాన్నభేదం (చిత్ర + అన్న + భేదం), తథా, దుగ్ధాన్నం (దుగ్ధ + అన్నం), మధుశర్కరాదధియుతం (మధు + శర్కరా + దధి + యుతం), మాణిక్యపాత్రే, స్థితం, మాషాపూపసహస్రమంబ (మాషాపూప + సహస్రం + అంబ), సఫలం, నైవేద్యమావేదయే (నైవేద్యం + ఆవేదయే).

అన్వయము:

అంబ, హ్రీంకారేశ్వరి, తప్తహాటకకృతైః స్థాలీసహస్రైర్భృతం దివ్యాన్నం, ఘృతసూపశాకభరితం, తథా చిత్రాన్నభేదం, మధుశర్కరాదధియుతం దుగ్ధాన్నం, మాణిక్యపాత్రే స్థితం మాషాపూపసహస్రం సఫలం నైవేద్యం ఆవేదయే.

ప్రతి పదార్థము:

అంబ = ఓ అమ్మా!, హ్రీంకార + ఈశ్వరి = హ్రీంకారమునకు అధిష్ఠానదేవతయైనదానా!, తప్త = కరిగించిన, హాటక = బంగారముచే, కృతైః = చేయబడిన, స్థాలీ = పాత్రల, సహస్రైః = వేలకొలది వాటిచే, భృతం = నింపబడిన, దివ్య + అన్నం = దివ్యమైన అన్నమును, ఘృత = నెయ్యితో, సూప = పప్పుతో, శాక = కూరలతో, భరితం = నిండినదిగా, చిత్ర + అన్న = విచిత్రమైన అన్నము యొక్క, భేదం = రకములను, తథా = అట్లే, దుగ్ధ + అన్నం = పాయసమును (పాలన్నమును), మధు = తేనెతో, శర్కరా = చక్కరతో, దధి = పెరుగుతో, యుతం = కూడినదిగా, మాణిక్యపాత్రే = మాణిక్య పాత్రలో, స్థితం = ఉన్న, మాషాపూప = వడల (మినుములతో చేసిన అపూపాల), సహస్రం = వేలకొలది వాటిని, అంబ = ఓ అమ్మా!, సఫలం = ఫలితముతో కూడిన, నైవేద్యం = నైవేద్యమును, ఆవేదయే = సమర్పించుచున్నాను.

తాత్పర్యము:

ఓ అమ్మా, హ్రీంకారేశ్వరీ! కరిగించిన బంగారంతో చేసిన వేలకొలది పాత్రలలో నింపబడిన దివ్యమైన అన్నమును, నెయ్యి, పప్పు, కూరలతో నిండిన చిత్రాన్న భేదాలను, తేనె, చక్కెర, పెరుగుతో కూడిన పాలన్నమును, మాణిక్య పాత్రలో ఉంచిన వేలకొలది వడలను, ఈ ఫలితంతో కూడిన నైవేద్యాన్ని నీకు సమర్పిస్తున్నాను.

విశేషములు:

ఈ శ్లోకం దేవికి నైవేద్యం సమర్పించడం వివరిస్తుంది. బంగారు పాత్రలు, దివ్యాన్నం, వివిధ రకాల వంటకాలు - ఇవన్నీ దేవికి సమర్పించే నైవేద్యం యొక్క వైవిధ్యాన్ని, సమృద్ధిని సూచిస్తాయి. "సఫలం నైవేద్యమావేదయే" అనడం ద్వారా సమర్పణ యొక్క ప్రయోజనాన్ని తెలుపుతుంది.

శ్లోకం 12

సచ్ఛాయైర్వరకేతకీదలరుచా తాంబూలవల్లీదలైః

పూగైర్భూరిగుణైః సుగంధిమధురైః కర్పూరఖండోజ్జ్వలైః .

ముక్తాచూర్ణవిరాజితైర్బహువిధైర్వక్త్రాంబుజామోదనైః

పూర్ణా రత్నకలాచికా తవ ముదే న్యస్తా పురస్తాదుమే .. 12..

పదవిభాగము:

సచ్ఛాయైర్వరకేతకీదలరుచా (సత్ + ఛాయైః + వర + కేతకీ + దల + రుచా), తాంబూలవల్లీదలైః (తాంబూల + వల్లీ + దలైః), పూగైర్భూరిగుణైః (పూగైః + భూరి + గుణైః), సుగంధిమధురైః (సుగంధి + మధురైః), కర్పూరఖండోజ్జ్వలైః (కర్పూర + ఖండ + ఉజ్జ్వలైః), ముక్తాచూర్ణవిరాజితైర్బహువిధైః (ముక్తా + చూర్ణ + విరాజితైః + బహువిధైః), వక్త్రాంబుజామోదనైః (వక్త్ర + అంబుజ + ఆమోదనైః), పూర్ణా, రత్నకలాచికా, తవ, ముదే, న్యస్తా, పురస్తాదుమే (పురస్తాత్ + ఉమే).

అన్వయము:

ఉమే, సచ్ఛాయైర్వరకేతకీదలరుచా తాంబూలవల్లీదలైః, భూరిగుణైః పూగైః, సుగంధిమధురైః కర్పూరఖండోజ్జ్వలైః, ముక్తాచూర్ణవిరాజితైర్బహువిధైర్వక్త్రాంబుజామోదనైః పూర్ణా రత్నకలాచికా తవ ముదే పురస్తాత్ న్యస్తా.

ప్రతి పదార్థము:

ఉమే = ఓ ఉమా!, సత్ + ఛాయైః = మంచి కాంతిగల, వర + కేతకీ + దల + రుచా = శ్రేష్ఠమైన మొగలి రేకుల కాంతితో (సమానమైన కాంతిగల), తాంబూల + వల్లీ + దలైః = తమలపాకుల తో, పూగైః = పోకలతో, భూరి + గుణైః = అనేక గుణములు కల, సుగంధి = సుగంధముతో కూడిన, మధురైః = మధురమైన, కర్పూర + ఖండ = కర్పూరపు ముక్కలతో, ఉజ్జ్వలైః = ప్రకాశించుచున్న, ముక్తా + చూర్ణ = ముత్యపు పొడితో, విరాజితైః = ప్రకాశించుచున్న, బహువిధైః = అనేక రకములైన, వక్త్ర + అంబుజ + ఆమోదనైః = ముఖపద్మమును సుగంధవంతము చేయునవిగా, పూర్ణా = నిండిన, రత్నకలాచికా = రత్నములతో కూడిన ఆకుపెట్టె, తవ = నీయొక్క, ముదే = సంతోషము కొరకు, పురస్తాత్ = ముందుగా. న్యస్తా = ఉంచబడినది,

తాత్పర్యము:

ఓ ఉమా! మంచి కాంతిగల, శ్రేష్ఠమైన మొగలి రేకుల కాంతిగల తమలపాకులతో, అనేక గుణములు కల పోకలతో, సుగంధమైన, మధురమైన, కర్పూర ఖండాలతో ప్రకాశించే, ముత్యపు పొడితో విరాజిల్లుతున్న, అనేక రకాల ముఖపద్మ సుగంధాలతో నిండిన రత్నకలాచిక (ఆకుపెట్టె) నీ సంతోషం కొరకు నీ ముందు ఉంచబడింది.

విశేషములు:

ఈ శ్లోకం దేవికి తాంబూలం సమర్పించడం వివరిస్తుంది. తమలపాకులు, పోకలు, కర్పూరం, ముత్యపు పొడి - ఇవన్నీ తాంబూలంలో ఉండే పదార్థాలు. "వక్త్రాంబుజామోదనైః" అన్నది తాంబూలం నోటిని సుగంధవంతం చేస్తుందని సూచిస్తుంది.

శ్లోకం 13

కన్యాభిః కమనీయకాంతిభిరలంకారామలారార్తికా

పాత్రే మౌక్తికచిత్రపంక్తివిలసద్కర్పూరదీపావలిః .

ఉతత్తత్తాలమృదంగగీతసహితం నృత్యత్పదాంభోరుహం

మంత్రారాధనపూర్వకం సువిహితం నీరాజనం గృహ్యతాం .. 13..

పదవిభాగము:

కన్యాభిః, కమనీయకాంతిభిరలంకారామలారార్తికా (కమనీయ + కాంతిభిః + అలంకార + అమల + అరార్తికా), పాత్రే, మౌక్తికచిత్రపంక్తివిలసద్కర్పూరదీపావలిః (మౌక్తిక + చిత్ర + పంక్తి + విలసత్ + కర్పూర + దీపావలిః), ఉతత్తత్తాలమృదంగగీతసహితం (ఉతత్త్ + తాల + మృదంగ + గీత + సహితం), నృత్యత్పదాంభోరుహం (నృత్యత్ + పద + అంభోరుహం), మంత్రారాధనపూర్వకం (మంత్ర + ఆరాధన + పూర్వకం), సువిహితం, నీరాజనం, గృహ్యతాం.

అన్వయము:

కన్యాభిః కమనీయకాంతిభిరలంకారామలారార్తికా, మౌక్తికచిత్రపంక్తివిలసద్కర్పూరదీపావలిః పాత్రే, ఉతత్తత్తాలమృదంగగీతసహితం, నృత్యత్పదాంభోరుహం, మంత్రారాధనపూర్వకం సువిహితం నీరాజనం గృహ్యతాం.

ప్రతి పదార్థము:

కన్యాభిః = కన్యలచే, కమనీయ + కాంతిభిః = మనోహరమైన కాంతిగల (కన్యలచే), అలంకార = అలంకరించబడిన, అమల = నిర్మలమైన, ఆరార్తికా = ఆరతి పాటతో కూడిన, పాత్రే = పాత్రలో, మౌక్తిక = ముత్యాలతో, చిత్ర = విచిత్రమైన, పంక్తి = వరుసగా, విలసత్ = ప్రకాశించుచున్న, కర్పూర = కర్పూరపు, దీపావలిః = దీపాల వరుస, ఉతత్ = ఉత్సాహముతో, తత్తాల = ఆ తాళములతో, మృదంగ = మృదంగములతో, గీత = పాటలతో, సహితం = కూడిన, నృత్యత్ = నృత్యము చేయుచున్న, పద + అంభోరుహం = పాదములను పద్మముగా కల, మంత్ర + ఆరాధన + పూర్వకం = మంత్రములతో ఆరాధన చేయుటకు ముందుగా, సువిహితం = చక్కగా చేయబడిన, నీరాజనం = నీరాజనమును (హారతిని), గృహ్యతాం = స్వీకరించుము.

తాత్పర్యము:

మనోహరమైన కాంతిగల కన్యలచే అలంకరించబడిన, నిర్మలమైన ఆరతి పాత్రలో ముత్యాల విచిత్ర వరుసలతో ప్రకాశించే కర్పూర దీపాల వరుసతో, ఉత్సాహభరితమైన తాళ, మృదంగ గీతాలతో కూడిన నృత్యము చేస్తున్న పాదపద్మాలు కలదానా! మంత్రారాధన పూర్వకంగా చక్కగా చేయబడిన ఈ నీరాజనాన్ని స్వీకరించుము.

విశేషములు:

ఈ శ్లోకం దేవికి నీరాజనం (హారతి) సమర్పించడం వివరిస్తుంది. కన్యల ద్వారా హారతి ఇవ్వడం, ముత్యాలతో అలంకరించిన దీపాలు, సంగీత నృత్యాలతో కూడిన వాతావరణం దేవి పూజ యొక్క వైభవాన్ని పెంచుతుంది.

శ్లోకం 14

లక్ష్మీర్మౌక్తికలక్షకల్పితసితచ్ఛత్రం తు ధత్తే రసాద్-

ఇంద్రాణీ చ రతిశ్చ చామరవరే ధత్తే స్వయం భారతీ .

వీణామేణవిలోచనాః సుమనసాం నృత్యంతి తద్రాగవ-

ద్భావైరాంగికసాత్త్వికైః స్ఫుటరసం మాతస్తదాకర్ణ్యతాం .. 14..

పదవిభాగము:

లక్ష్మీర్మౌక్తికలక్షకల్పితసితచ్ఛత్రం (లక్ష్మీః + మౌక్తిక + లక్ష + కల్పిత + సిత + ఛత్రం), తు, ధత్తే, రసాత్, ఇంద్రాణీ, చ, రతిశ్చ (రతిః + చ), చామరవరే, ధత్తే, స్వయం, భారతీ, వీణామేణవిలోచనాః (వీణాం + ఏణవిలోచనాః), సుమనసాం, నృత్యంతి, తద్రాగవద్భావైరాంగికసాత్త్వికైః (తత్ + రాగవత్ + భావైః + ఆంగిక + సాత్త్వికైః), స్ఫుటరసం (స్ఫుట + రసం), మాతః, తదాకర్ణ్యతాం (తత్ + ఆకర్ణ్యతాం).

అన్వయము:

మాతః, లక్ష్మీర్మౌక్తికలక్షకల్పితసితచ్ఛత్రం తు రసాద్ధత్తే, ఇంద్రాణీ చ రతిశ్చ చామరవరే స్వయం ధత్తే, భారతీ వీణాం (ధత్తే), ఏణవిలోచనాః సుమనసాం తద్రాగవద్భావైరాంగికసాత్త్వికైః స్ఫుటరసం నృత్యంతి. తదాకర్ణ్యతాం.

ప్రతి పదార్థము:

మాతః = ఓ మాతా!, లక్ష్మీః = లక్ష్మీదేవి, మౌక్తిక = ముత్యాల, లక్ష = లక్షలతో, కల్పిత = చేయబడిన, సిత = తెల్లని, ఛత్రం = గొడుగును, తు = అయితే, ధత్తే = ధరించుచున్నది, రసాత్ = ప్రీతితో (ఆనందముతో), ఇంద్రాణీ = ఇంద్రాణి, చ = మరియు, రతిః = రతీదేవి, చ = మరియు, చామరవరే = శ్రేష్ఠమైన చామరములను (రెండు), ధత్తే = ధరించుచున్నది, స్వయం = స్వయముగా, భారతీ = సరస్వతీదేవి, వీణాం = వీణను (వాయించుచున్నది), ఏణవిలోచనాః = జింక కన్నుల వంటి కన్నులు కల, సుమనసాం = దేవతలు (లేదా మంచి మనస్సు గల స్త్రీలు), నృత్యంతి = నృత్యము చేయుచున్నారు, తత్ = ఆ, రాగవత్ = రాగములతో కూడిన, భావైః = భావములతో, ఆంగిక = శరీరము యొక్క, సాత్త్వికైః = సాత్త్వికములతో, స్ఫుట + రసం = స్పష్టమైన రసమును (ఆస్వాదించునట్లుగా), తత్ = దానిని, ఆకర్ణ్యతాం = వినుము.

తాత్పర్యము:

ఓ మాతా! లక్ష్మీదేవి లక్ష ముత్యాలతో చేయబడిన తెల్లని గొడుగును ప్రీతితో ధరిస్తోంది. ఇంద్రాణి, రతీదేవి స్వయంగా రెండు చామరాలను పట్టుకున్నారు. సరస్వతీదేవి వీణ వాయిస్తోంది. జింక కన్నుల వంటి కన్నులు కల దేవతలు రాగాలతో, ఆంగిక, సాత్త్విక భావాలతో స్పష్టమైన రసం వెలువడేలా నృత్యం చేస్తున్నారు. దానిని వినుము.

విశేషములు:

ఈ శ్లోకం దేవికి దేవతలు చేసే సేవల గురించి వివరిస్తుంది. లక్ష్మీ, ఇంద్రాణి, రతి, సరస్వతి వంటి దేవతలు దేవికి సేవలు చేయడం దేవి యొక్క సర్వోత్కృష్టత్వాన్ని సూచిస్తుంది. నృత్యం, సంగీతం దేవి పూజలో అంతర్భాగాలు.

శ్లోకం 15

హ్రీంకారత్రయసంపుటేన మనునోపాస్యే త్రయీమౌలిభి-

ర్వాక్యైర్లక్ష్యతనో తవ స్తుతివిధౌ కో వా క్షమేతాంబికే .

సల్లాపాః స్తుతయః ప్రదక్షిణశతం సంచార ఏవాస్తు తే

సంవేశో నమసః సహస్రమఖిలం త్వత్ప్రీతయే కల్పతాం .. 15..

పదవిభాగము:

హ్రీంకారత్రయసంపుటేన (హ్రీంకార + త్రయ + సంపుటేన), మనునోపాస్యే (మనునా + ఉపాస్యే), త్రయీమౌలిభిర్వాక్యైర్లక్ష్యతనో (త్రయీ + మౌలిభిః + వాక్యైః + లక్ష్య + తనో), తవ, స్తుతివిధౌ (స్తుతి + విధౌ), కః, వా, క్షమేత, అంబికే, సల్లాపాః, స్తుతయః, ప్రదక్షిణశతం (ప్రదక్షిణ + శతం), సంచారః, ఏవాస్తు (ఏవ + అస్తు), తే, సంవేశో (సంవేశః), నమసః, సహస్రమఖిలం (సహస్రం + అఖిలం), త్వత్ప్రీతయే (త్వత్ + ప్రీతయే), కల్పతాం.

అన్వయము:

అంబికే, హ్రీంకారత్రయసంపుటేన మనునోపాస్యే, త్రయీమౌలిభిర్వాక్యైర్లక్ష్యతనో, తవ స్తుతివిధౌ కో వా క్షమేత? తే సల్లాపాః స్తుతయః అస్తు, సంచార ఏవ ప్రదక్షిణశతం అస్తు, సంవేశో నమసః సహస్రం అఖిలం త్వత్ప్రీతయే కల్పతాం.

ప్రతి పదార్థము:

అంబికే = ఓ అంబికా!, హ్రీంకార = హ్రీంకారము అనే, త్రయ = మూడు (బీజాక్షరాల), సంపుటేన = సంపుటముతో (కప్పబడిన), మనునా = మంత్రముచే, ఉపాస్యే = పూజింపబడునదానా!, త్రయీ = వేదముల యొక్క, మౌలిభిః = శిరస్సులైన (ఉపనిషత్తుల), వాక్యైః = వాక్యములచే, లక్ష్య + తనో = లక్షింపబడిన శరీరము కలదానా!, తవ = నీయొక్క, స్తుతి + విధౌ = స్తోత్రము చేయుటలో, కః = ఎవరు, వా = లేదా, క్షమేత = సమర్థుడు?, సల్లాపాః = నా సంభాషణలు, స్తుతయః = నీ స్తోత్రములే, అస్తు = అగుగాక, సంచారః = నా సంచారము, ఏవ + అస్తు = మాత్రమే అగుగాక, ప్రదక్షిణ + శతం = వంద ప్రదక్షిణములు , తే = నీకు (అగుగాక), సంవేశః = నా నిద్ర,సహస్రం + అఖిలం = వేల కొలది  నమసః = నమస్కారముల సంపుటిగా,  త్వత్ + ప్రీతయే = నీ ప్రీతి కొరకు, కల్పతాం = అగుగాక.

తాత్పర్యము:

ఓ అంబికా! హ్రీంకార త్రయంతో కూడిన మంత్రంతో పూజింపబడేదానా, ఉపనిషద్వాక్యాలచే లక్షింపబడిన స్వరూపం కలదానా! నీ స్తుతి విషయంలో ఎవరు సమర్థులు? నా సంభాషణలన్నీ నీ స్తోత్రములే అగుగాక. నా సంచారమంతా వంద ప్రదక్షిణలు అగుగాక. నా నిద్ర వేలకొలది నమస్కారములు అగుగాక. ఇదంతా నీ ప్రీతి కొరకు అగుగాక!

విశేషములు:

ఈ శ్లోకం దేవికి సమర్పించే సకల కర్మలను గురించి వివరిస్తుంది. దేవిని స్తుతించడం, ఆమెకు ప్రదక్షిణలు చేయడం, నమస్కరించడం - ఇవన్నీ దేవి పూజలో అంతర్భాగాలు. సకల కర్మలను దేవికి సమర్పించడం ద్వారా మోక్షం లభిస్తుందని సూచిస్తుంది.

శ్లోకం 16

శ్రీమంత్రాక్షరమాలయా గిరిసుతాం యః పూజయేచ్చేతసా

సంధ్యాసు ప్రతివాసరం సునియతస్తస్యామలం స్యాన్మనః .

చిత్తాంభోరుహమండపే గిరిసుతా నృత్తం విధత్తేరసా-

ద్వాణీ వక్త్రసరోరుహే జలధిజా గేహే జగన్మంగలా .. 16..

పదవిభాగము:

శ్రీమంత్రాక్షరమాలయా (శ్రీమంత్ర + అక్షర + మాలయా), గిరిసుతాం, యః, పూజయేచ్చేతసా (పూజయేత్ + చేతసా), సంధ్యాసు, ప్రతివాసరం, సునియతస్తస్యామలం (సునియతః + తస్య + అమలం), స్యాన్మనః (స్యాత్ + మనః), చిత్తాంభోరుహమండపే (చిత్త + అంభోరుహ + మండపే), గిరిసుతా, నృత్తం, విధత్తేరసాత్ (విధత్తే + రసాత్), వాణీ, వక్త్రసరోరుహే (వక్త్ర + సరోరుహే), జలధిజా, గేహే, జగన్మంగలా (జగత్ + మంగలా).

అన్వయము:

యః సంధ్యాసు ప్రతివాసరం సునియతః శ్రీమంత్రాక్షరమాలయా చేతసా గిరిసుతాం పూజయేత్, తస్య మనః అమలం స్యాత్. గిరిసుతా రసాత్ చిత్తాంభోరుహమండపే నృత్తం విధత్తే, వాణీ వక్త్రసరోరుహే, జలధిజా గేహే (విధత్తే), జగన్మంగలా.

ప్రతి పదార్థము:

యః = ఎవడు, సంధ్యాసు = సంధ్యా సమయాలలో, ప్రతివాసరం = ప్రతి దినము, సునియతః = చక్కగా నియమముతో, శ్రీమంత్ర + అక్షర + మాలయా = శ్రీమంత్రాక్షర మాలికచే, చేతసా = మనస్సుతో, గిరిసుతాం = పర్వతరాజ పుత్రిని (పార్వతిని), పూజయేత్ = పూజించునో, తస్య = వాని యొక్క, మనః = మనస్సు, అమలం = నిర్మలమైనది, స్యాత్ = అగును. చిత్త + అంభోరుహ = మనస్సు అనే పద్మము, మండపే = మండపమునందు, గిరిసుతా = పార్వతీదేవి, నృత్తం = నృత్యమును, విధత్తే + రసాత్ = చేయును ఆనందముతో. వాణీ = సరస్వతీదేవి, వక్త్ర + సరోరుహే = ముఖ పద్మమునందు (నివసించును), జలధిజా = లక్ష్మీదేవి (సముద్రము నుండి పుట్టినది), గేహే = గృహమునందు (నివసించును), జగత్ + మంగలా = జగత్తునకు శుభమును కలిగించునదానా.

తాత్పర్యము:

ఎవడైతే సంధ్యా సమయాలలో ప్రతిరోజు నియమబద్ధంగా, శ్రీమంత్రాక్షర మాలికతో మానసికంగా పార్వతీదేవిని పూజిస్తాడో, వాని మనస్సు నిర్మలమవుతుంది. పార్వతీదేవి ఆనందంతో మనస్సు అనే పద్మ మండపంలో నృత్యం చేస్తుంది. సరస్వతీదేవి అతని ముఖపద్మంలో, లక్ష్మీదేవి అతని గృహంలో నివసిస్తారు, జగత్తుకు శుభాన్ని కలిగిస్తారు.

విశేషములు:

ఈ శ్లోకం మానసిక పూజ యొక్క ఫలశ్రుతిని వివరిస్తుంది. పార్వతీదేవిని మానసికంగా పూజించడం వల్ల మనస్సు నిర్మలమవుతుందని, సరస్వతీ, లక్ష్మీదేవి అనుగ్రహం కలుగుతుందని చెప్పబడింది. ఇది సాధకుని ఆధ్యాత్మిక అభివృద్ధికి, ఐహిక శ్రేయస్సుకు దారితీస్తుంది.

శ్లోకం 17

ఇతి గిరివరపుత్రీపాదరాజీవభూషా

భువనమమలయంతీ సూక్తిసౌరభ్యసారైః .

శివపదమకరందస్యందినీయం నిబద్ధా

మదయతు కవిభృంగాన్మాతృకాపుష్పమాలా .. 17..

పదవిభాగము:

ఇతి, గిరివరపుత్రీపాదరాజీవభూషా (గిరివరపుత్రీ + పాద + రాజీవ + భూషా), భువనమమలయంతీ (భువనం + అమలయంతీ), సూక్తిసౌరభ్యసారైః (సూక్తి + సౌరభ్య + సారైః), శివపదమకరందస్యందినీయం (శివ + పద + మకరంద + స్యందినీ + ఇయం), నిబద్ధా, మదయతు, కవిభృంగాన్మాతృకాపుష్పమాలా (కవి + భృంగాన్ + మాతృకా + పుష్ప + మాలా).

అన్వయము:

ఇతి, గిరివరపుత్రీపాదరాజీవభూషా, సూక్తిసౌరభ్యసారైః భువనం అమలయంతీ, శివపదమకరందస్యందినీ ఇయం నిబద్ధా మాతృకాపుష్పమాలా కవిభృంగాన్ మదయతు.

ప్రతి పదార్థము:

ఇతి = ఈ విధంగా, గిరివరపుత్రీ = పర్వతరాజ పుత్రి యొక్క, పాద + రాజీవ = పాదపద్మములకు, భూషా = ఆభరణమైనది, భువనం = లోకమును, అమలయంతీ = నిర్మలము చేయునట్టి, సూక్తి = మంచి పలుకుల, సౌరభ్య = సుగంధము యొక్క, సారైః = సారముతో, శివ + పద = శివుని పాదములనుండి వెలువడు, మకరంద = మకరందమును, స్యందినీ = స్రవించునది, ఇయం = ఈ, నిబద్ధా = కూర్చబడిన, మాతృకా + పుష్ప + మాలా = మాతృకాపుష్పమాల (స్తోత్రము), కవి + భృంగాన్ = కవి అనే తుమ్మెదలను, మదయతు = సంతోషపరచుగాక,

తాత్పర్యము:

ఈ విధంగా, పర్వతరాజ పుత్రి పాదపద్మాలకు ఆభరణమైన, సూక్తుల సుగంధ సారాలతో లోకాలను నిర్మలం చేసే, శివపద మకరందాన్ని స్రవించే ఈ కూర్చబడిన 'మాతృకాపుష్పమాల' అనే స్తోత్రం కవి అనే తుమ్మెదలను సంతోషపరచుగాక.

విశేషములు:

ఈ శ్లోకం స్తోత్రం యొక్క ముగింపు. ఇది స్తోత్రం యొక్క సారాంశాన్ని, ప్రయోజనాన్ని వివరిస్తుంది. దేవి పాదపద్మాలకు అలంకరణగా ఈ స్తోత్రం ఉండటం, సద్గుణాలతో లోకాన్ని నిర్మలం చేయడం, శివపద మకరందాన్ని ప్రసాదించడం వంటి ప్రయోజనాలు పేర్కొనబడ్డాయి. ఇది కవులకు ఆనందాన్ని ఇస్తుందని కూడా చెప్పబడింది.

ఇతి శ్రీమచ్ఛంకరభగవత్పాదవిరచితః మంత్రమాతృకాపుష్పమాలాస్తవః సంపూర్ణః ..

ఈ విధంగా శ్రీమచ్ఛంకరభగవత్పాదులచే విరచింపబడిన మంత్రమాతృకాపుష్పమాలాస్తవం సంపూర్ణం.