ఉమామహేశ్వరస్తోత్రం ( 13 శ్లోకాలు)

 

ఉమామహేశ్వరస్తోత్రం

శ్లోకం 1:

నమః శివాభ్యాం నవయౌవనాభ్యాం పరస్పరాశ్లిష్టవపుర్ధరాభ్యాం . నగేంద్రకన్యావృషకేతనాభ్యాం నమో నమః శంకరపార్వతీభ్యాం .. 1..

పదచ్ఛేదము:

నమః, శివాభ్యాం, నవయౌవనాభ్యాం, పరస్పర, ఆశ్లిష్ట, వపుః, ధరాభ్యాం, నగేంద్రకన్యా, వృషకేతనాభ్యాం, నమః, నమః, శంకరపార్వతీభ్యాం.

అన్వయము:

నవయౌవనాభ్యాం, పరస్పరాశ్లిష్టవపుర్ధరాభ్యాం, నగేంద్రకన్యావృషకేతనాభ్యాం శివాభ్యాం నమః. శంకరపార్వతీభ్యాం నమః నమః.

ప్రతి పదార్థము:

నవయౌవనాభ్యాం = నిత్య నూతన యవ్వనము కలవారు, పరస్పర = ఒకరినొకరు, ఆశ్లిష్ట = కౌగలించుకున్న, వపుః = శరీరములను, ధరాభ్యాం = ధరించినవారు, నగేంద్రకన్యా = పర్వతరాజు కుమార్తె (పార్వతి), వృషకేతనాభ్యాం = వృషభమును ధ్వజముగా కలవారు (శివుడు) అయిన, శివాభ్యాం = శివపార్వతులకు, నమః = నమస్కారములు, శంకరపార్వతీభ్యాం = శంకరపార్వతులకు, నమః = నమస్కారములు, నమః = మరల నమస్కారములు.

తాత్పర్యము:

నిత్య నూతన యవ్వనము కలిగినవారు, ఒకరినొకరు కౌగలించుకున్న శరీరములు కలవారు, పర్వతరాజు కుమార్తె (పార్వతి) మరియు వృషభమును ధ్వజముగా కలవారు (శివుడు) అయిన శంకర పార్వతులకు నా నమస్కారములు. మరల మరల నమస్కారములు.

విశేషము:

ఈ శ్లోకము శివుని మరియు పార్వతి యొక్క దివ్యమైన రూపాన్ని వర్ణిస్తుంది. వారి శాశ్వతమైన యవ్వనము మరియు ప్రేమను తెలియజేస్తుంది. వారు ప్రకృతి (పార్వతి - పర్వతరాజు కుమార్తె) మరియు పురుషుడు (శివుడు - వృషభ వాహనుడు) యొక్క కలయికను సూచిస్తారు.

---

శ్లోకం 2:

నమః శివాభ్యాం సరసోత్సవాభ్యాం నమస్కృతాభీష్టవరప్రదాభ్యాం . నారాయణేనార్చితపాదుకాభ్యాం నమో నమః శంకరపార్వతీభ్యాం .. 2..

పదచ్ఛేదము:

నమః, శివాభ్యాం, సరస, ఉత్సవాభ్యాం, నమస్కృత, అభీష్ట, వర, ప్రదాభ్యాం, నారాయణేన, అర్చిత, పాదుకాభ్యాం, నమః, నమః, శంకరపార్వతీభ్యాం.

అన్వయము:

సరసోత్సవాభ్యాం, నమస్కృతాభీష్టవరప్రదాభ్యాం, నారాయణేనార్చితపాదుకాభ్యాం శివాభ్యాం నమః. శంకరపార్వతీభ్యాం నమః నమః.

ప్రతి పదార్థము:

సరసోత్సవాభ్యాం = ఆనందకరమైన ఉత్సవ స్వరూపులు, నమస్కృత = నమస్కరించిన వారికి, అభీష్ట = కోరిన, వర = వరములను, ప్రదాభ్యాం = ఇచ్చువారు, నారాయణేన = నారాయణునిచే, అర్చిత = పూజింపబడిన, పాదుకాభ్యాం = పాదములు కలవారు అయిన, శివాభ్యాం = శివపార్వతులకు, నమః = నమస్కారములు, శంకరపార్వతీభ్యాం = శంకరపార్వతులకు, నమః = నమస్కారములు, నమః = మరల నమస్కారములు.

తాత్పర్యము:

ఆనందకరమైన ఉత్సవ స్వరూపులు, నమస్కరించిన వారికి కోరిన వరములను ఇచ్చువారు, నారాయణునిచే పూజింపబడిన పాదములు కలవారు అయిన శంకర పార్వతులకు నా నమస్కారములు. మరల మరల నమస్కారములు.

విశేషము:

శివపార్వతులు ఆనందానికి మరియు శుభానికి ప్రతీకలు. వారిని ప్రార్థించిన వారికి వారు కోరికలను తీరుస్తారు. విష్ణువు కూడా వారి పాదములను పూజిస్తాడు అనగా వారు అత్యంత పూజ్యనీయులు.

---

శ్లోకం 3:

నమః శివాభ్యాం వృషవాహనాభ్యాం విరించివిష్ణ్వింద్రసుపూజితాభ్యాం . విభూతిపాటీరవిలేపనాభ్యాం నమో నమః శంకరపార్వతీభ్యాం .. 3..

పదచ్ఛేదము:

నమః, శివాభ్యాం, వృషవాహనాభ్యాం, విరించి, విష్ణు, ఇంద్ర, సుపూజితాభ్యాం, విభూతి, పాటీర, విలేపనాభ్యాం, నమః, నమః, శంకరపార్వతీభ్యాం.

అన్వయము:

వృషవాహనాభ్యాం, విరించివిష్ణ్వింద్రసుపూజితాభ్యాం, విభూతిపాటీరవిలేపనాభ్యాం శివాభ్యాం నమః. శంకరపార్వతీభ్యాం నమః నమః.

ప్రతి పదార్థము:

వృషవాహనాభ్యాం = వృషభమును వాహనముగా కలవారు, విరించి = బ్రహ్మ, విష్ణు = విష్ణువు, ఇంద్ర = ఇంద్రుడు, సుపూజితాభ్యాం = చక్కగా పూజింపబడినవారు, విభూతి = విభూతి (బూడిద), పాటీర = కర్పూరమును, విలేపనాభ్యాం = శరీరమునకు పూసుకొనువారు అయిన, శివాభ్యాం = శివపార్వతులకు, నమః = నమస్కారములు, శంకరపార్వతీభ్యాం = శంకరపార్వతులకు, నమః = నమస్కారములు, నమః = మరల నమస్కారములు.

తాత్పర్యము:

వృషభమును వాహనముగా కలవారు, బ్రహ్మ, విష్ణువు మరియు ఇంద్రునిచే చక్కగా పూజింపబడినవారు, విభూతి (బూడిద) మరియు కర్పూరమును శరీరమునకు పూసుకొనువారు అయిన శంకర పార్వతులకు నా నమస్కారములు. మరల మరల నమస్కారములు.

విశేషము:

శివుడు వృషభవాహనుడు మరియు పార్వతి శక్తి స్వరూపిణి. బ్రహ్మాది దేవతలు కూడా వారిని ఆరాధిస్తారు. వారి శరీరముపై ఉన్న విభూతి వైరాగ్యమును మరియు కర్పూరము పవిత్రతను సూచిస్తాయి.

---

శ్లోకం 4:

నమః శివాభ్యాం జగదీశ్వరాభ్యాం జగత్పతిభ్యాం జయవిగ్రహాభ్యాం . జంభారిముఖ్యైరభివందితాభ్యాం నమో నమః శంకరపార్వతీభ్యాం .. 4..

పదచ్ఛేదము:

నమః, శివాభ్యాం, జగత్, ఈశ్వరాభ్యాం, జగత్, పతిభ్యాం, జయ, విగ్రహాభ్యాం, జంభారి, ముఖ్యైః, అభివందితాభ్యాం, నమః, నమః, శంకరపార్వతీభ్యాం.

అన్వయము:

జగదీశ్వరాభ్యాం, జగత్పతిభ్యాం, జయవిగ్రహాభ్యాం, జంభారిముఖ్యైరభివందితాభ్యాం శివాభ్యాం నమః. శంకరపార్వతీభ్యాం నమః నమః.

ప్రతి పదార్థము:

జగదీశ్వరాభ్యాం = జగత్తునకు ఈశ్వరులు, జగత్పతిభ్యాం = లోకమునకు ప్రభువులు, జయ = విజయమును పొందిన, విగ్రహాభ్యాం = రూపములు కలవారు, జంభారి = ఇంద్రుడు, ముఖ్యైః = మొదలైన దేవతలచే, అభివందితాభ్యాం = నమస్కరింపబడినవారు అయిన, శివాభ్యాం = శివపార్వతులకు, నమః = నమస్కారములు, శంకరపార్వతీభ్యాం = శంకరపార్వతులకు, నమః = నమస్కారములు, నమః = మరల నమస్కారములు.

తాత్పర్యము:

జగత్తునకు ఈశ్వరులు, లోకమునకు ప్రభువులు, విజయమును పొందిన రూపములు కలవారు, ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలచే నమస్కరింపబడినవారు అయిన శంకర పార్వతులకు నా నమస్కారములు. మరల మరల నమస్కారములు.

విశేషము:

శివపార్వతులు సమస్త జగత్తును పాలించే శక్తిమంతులు. వారి రూపము విజయానికి చిహ్నం. ఇంద్రాది దేవతలు కూడా వారిని గౌరవిస్తారు.

---

శ్లోకం 5:

నమః శివాభ్యాం పరమౌషధాభ్యాం పంచాక్షరీ పంజరరంజితాభ్యాం . ప్రపంచసృష్టిస్థితి సంహృతాభ్యాం నమో నమః శంకరపార్వతీభ్యాం .. 5..

పదచ్ఛేదము:

నమః, శివాభ్యాం, పరమ, ఔషధాభ్యాం, పంచాక్షరీ, పంజర, రంజితాభ్యాం, ప్రపంచ, సృష్టి, స్థితి, సంహృతాభ్యాం, నమః, నమః, శంకరపార్వతీభ్యాం.

అన్వయము:

పరమౌషధాభ్యాం, పంచాక్షరీ పంజరరంజితాభ్యాం, ప్రపంచసృష్టిస్థితిసంహృతాభ్యాం శివాభ్యాం నమః. శంకరపార్వతీభ్యాం నమః నమః.

ప్రతి పదార్థము:

పరమౌషధాభ్యాం = గొప్ప ఔషధ స్వరూపులు (భవరోగమును నయం చేయువారు), పంచాక్షరీ = పంచాక్షరీ మంత్రము (నమః శివాయ) అనే, పంజర = పంజరముచే, రంజితాభ్యాం = అలంకరింపబడినవారు, ప్రపంచ = ప్రపంచము యొక్క, సృష్టి = సృష్టి, స్థితి = స్థితి (పోషణ), సంహృతాభ్యాం = మరియు లయములకు కారకులు అయిన, శివాభ్యాం = శివపార్వతులకు, నమః = నమస్కారములు, శంకరపార్వతీభ్యాం = శంకరపార్వతులకు, నమః = నమస్కారములు, నమః = మరల నమస్కారములు.

తాత్పర్యము:

గొప్ప ఔషధ స్వరూపులు (భవరోగమును నయం చేయువారు), పంచాక్షరీ మంత్రము (నమః శివాయ) అనే పంజరముచే అలంకరింపబడినవారు, ప్రపంచము యొక్క సృష్టి, స్థితి మరియు లయములకు కారకులు అయిన శంకర పార్వతులకు నా నమస్కారములు. మరల మరల నమస్కారములు.

విశేషము:

శివపార్వతులు భవసాగరము నుండి విముక్తి కలిగించే దివ్య ఔషధము వంటివారు. పంచాక్షరీ మంత్రము వారికి అత్యంత ప్రీతికరమైనది. వారు ఈ ప్రపంచము యొక్క సృష్టి, పోషణ మరియు వినాశనమునకు మూల కారణం.

---

శ్లోకం 6:

నమః శివాభ్యామతిసుందరాభ్యాం అత్యంతమాసక్తహృదంబుజాభ్యాం . అశేషలోకైకహితంకరాభ్యాం నమో నమః శంకరపార్వతీభ్యాం .. 6..

పదచ్ఛేదము:

నమః, శివాభ్యాం, అతి, సుందరాభ్యాం, అత్యంతం, ఆసక్త, హృత్, అంబుజాభ్యాం, అశేష, లోక, ఏక, హితం, కరాభ్యాం, నమః, నమః, శంకరపార్వతీభ్యాం.

అన్వయము:

అతిసుందరాభ్యాం, అత్యంతమాసక్తహృదంబుజాభ్యాం, అశేషలోకైకహితంకరాభ్యాం శివాభ్యాం నమః. శంకరపార్వతీభ్యాం నమః నమః.

ప్రతి పదార్థము:

అతిసుందరాభ్యాం = అత్యంత సుందరులు, అత్యంతం = మిక్కిలి, ఆసక్త = ఆసక్తి కల, హృత్ = హృదయ, అంబుజాభ్యాం = కమలమునందు కలవారు (భక్తుల హృదయ కమలమునందు ఆసక్తి కలవారు), అశేష = సమస్త, లోక = లోకములకు, ఏక = ఏకైక, హితం = మేలు, కరాభ్యాం = చేయువారు అయిన, శివాభ్యాం = శివపార్వతులకు, నమః = నమస్కారములు, శంకరపార్వతీభ్యాం = శంకరపార్వతులకు, నమః = నమస్కారములు, నమః = మరల నమస్కారములు.

తాత్పర్యము:

అత్యంత సుందరులు, భక్తుల యొక్క హృదయ కమలమునందు మిక్కిలి ఆసక్తి కలవారు, సమస్త లోకములకు ఏకైక మేలు చేయువారు అయిన శంకర పార్వతులకు నా నమస్కారములు. మరల మరల నమస్కారములు.

విశేషము:

శివపార్వతులు సౌందర్యానికి ప్రతిరూపాలు. వారు తమ భక్తుల హృదయాలలో నివసిస్తారు మరియు వారికి అన్ని విధాలా మేలు చేస్తారు.

---

శ్లోకం 7:

నమః శివాభ్యాం కలినాశనాభ్యాం కంకాలకల్యాణవపుర్ధరాభ్యాం . కైలాసశైలస్థితదేవతాభ్యాం నమో నమః శంకరపార్వతీభ్యాం .. 7..

పదచ్ఛేదము:

నమః, శివాభ్యాం, కలి, నాశనాభ్యాం, కంకాల, కల్యాణ, వపుః, ధరాభ్యాం, కైలాస, శైల, స్థిత, దేవతాభ్యాం, నమః, నమః, శంకరపార్వతీభ్యాం.

అన్వయము:

కలినాశనాభ్యాం, కంకాలకల్యాణవపుర్ధరాభ్యాం, కైలాసశైలస్థితదేవతాభ్యాం శివాభ్యాం నమః. శంకరపార్వతీభ్యాం నమః నమః.

ప్రతి పదార్థము:

కలినాశనాభ్యాం = కలియుగము యొక్క దోషములను నశింపచేయువారు, కంకాల = కంకాళమును (పుర్రెలు) ధరించినప్పటికీ, కల్యాణ = శుభమైన, వపుః = శరీరమును, ధరాభ్యాం = కలవారు, కైలాస = కైలాస, శైల = పర్వతమునందు, స్థిత = నివసించు, దేవతాభ్యాం = దేవతలు అయిన, శివాభ్యాం = శివపార్వతులకు, నమః = నమస్కారములు, శంకరపార్వతీభ్యాం = శంకరపార్వతులకు, నమః = నమస్కారములు, నమః = మరల నమస్కారములు.

తాత్పర్యము:

కలియుగము యొక్క దోషములను నశింపచేయువారు, కంకాళమును (పుర్రెలు) ధరించినప్పటికీ శుభమైన శరీరము కలవారు, కైలాస పర్వతమునందు నివసించు దేవతలు అయిన శంకర పార్వతులకు నా నమస్కారములు. మరల మరల నమస్కారములు.

విశేషము:

శివుడు భయంకరమైన రూపమును కలిగి ఉన్నప్పటికీ, ఆయన శుభమును కలిగించేవాడు. పార్వతితో కలిసి వారు కైలాసములో నివసిస్తూ భక్తులను అనుగ్రహిస్తారు.

---

శ్లోకం 8:

నమః శివాభ్యామశుభాపహాభ్యాం అశేషలోకైకవిశేషితాభ్యాం . అకుంఠితాభ్యాం స్మృతిసంభృతాభ్యాం నమో నమః శంకరపార్వతీభ్యాం .. 8..

పదచ్ఛేదము:

నమః, శివాభ్యాం, అశుభ, అపహాభ్యాం, అశేష, లోక, ఏక, విశేషితాభ్యాం, అకుంఠితాభ్యాం, స్మృతి, సంభృతాభ్యాం, నమః, నమః, శంకరపార్వతీభ్యాం.

అన్వయము:

అశుభాపహాభ్యాం, అశేషలోకైకవిశేషితాభ్యాం, అకుంఠితాభ్యాం, స్మృతిసంభృతాభ్యాం శివాభ్యాం నమః. శంకరపార్వతీభ్యాం నమః నమః.

ప్రతి పదార్థము:

అశుభాపహాభ్యాం = అశుభములను తొలగించువారు, అశేష = సమస్త, లోక = లోకములలో, ఏక = విశేషమైన, విశేషితాభ్యాం = ప్రత్యేకమైనవారు, అకుంఠితాభ్యాం = ఎల్లప్పుడూ నిలిచి ఉండే శక్తి కలవారు (అడ్డులేనివారు), స్మృతి = స్మరించినంతనే, సంభృతాభ్యాం = అనుగ్రహించువారు అయిన, శివాభ్యాం = శివపార్వతులకు, నమః = నమస్కారములు, శంకరపార్వతీభ్యాం = శంకరపార్వతులకు, నమః = నమస్కారములు, నమః = మరల నమస్కారములు.

తాత్పర్యము:

అశుభములను తొలగించువారు, సమస్త లోకములలో విశేషమైనవారు, ఎల్లప్పుడూ నిలిచి ఉండే శక్తి కలవారు, స్మరించినంతనే అనుగ్రహించువారు అయిన శంకర పార్వతులకు నా నమస్కారములు. మరల మరల నమస్కారములు.

విశేషము:

శివపార్వతులు దుష్ట శక్తులను నాశనం చేస్తారు మరియు వారికి సాటి ఎవరూ లేరు. వారి శక్తి అపరిమితమైనది మరియు వారిని స్మరించినంతనే భక్తులకు మేలు జరుగుతుంది.

---

శ్లోకం 9:

నమః శివాభ్యాం రథవాహనాభ్యాం రవీందువైశ్వానరలోచనాభ్యాం . రాకాశశాంకాభముఖాంబుజాభ్యాం నమో నమః శంకరపార్వతీభ్యాం .. 9..

పదచ్ఛేదము:

నమః, శివాభ్యాం, రథవాహనాభ్యాం, రవి, ఇందు, వైశ్వానర, లోచనాభ్యాం, రాకా, శశాంక, ఆభ, ముఖ, అంబుజాభ్యాం, నమః, నమః, శంకరపార్వతీభ్యాం.

అన్వయము:

రథవాహనాభ్యాం, రవీందువైశ్వానరలోచనాభ్యాం, రాకాశశాంకాభముఖాంబుజాభ్యాం శివాభ్యాం నమః. శంకరపార్వతీభ్యాం నమః నమః.

ప్రతి పదార్థము:

రథవాహనాభ్యాం = రథమును వాహనముగా కలవారు (సూర్యుడు మరియు చంద్రుడు వారి రథ చక్రములు), రవి = సూర్యుడు, ఇందు = చంద్రుడు, వైశ్వానర = అగ్నిని, లోచనాభ్యాం = కన్నులుగా కలవారు, రాకా = నిండు చంద్రుని, శశాంక = వంటి, ఆభ = కాంతి కల, ముఖ = ముఖ, అంబుజాభ్యాం = కమలము కలవారు అయిన, శివాభ్యాం = శివపార్వతులకు, నమః = నమస్కారములు, శంకరపార్వతీభ్యాం = శంకరపార్వతులకు, నమః = నమస్కారములు, నమః = మరల నమస్కారములు.

తాత్పర్యము:

రథమును వాహనముగా కలవారు (సూర్యుడు మరియు చంద్రుడు వారి రథ చక్రములు), సూర్యుడు, చంద్రుడు మరియు అగ్నిని కన్నులుగా కలవారు, నిండు చంద్రుని వంటి ముఖ కమలము కలవారు అయిన శంకర పార్వతులకు నా నమస్కారములు. మరల మరల నమస్కారములు.

విశేషము:

సూర్యచంద్రులు మరియు అగ్ని శివుని యొక్క మూడు కన్నులుగా వర్ణింపబడ్డారు. పార్వతి యొక్క ముఖము నిండు చంద్రుని వలె ప్రకాశవంతంగా ఉంటుంది. వారు విశ్వము యొక్క వెలుగు మరియు శక్తికి ప్రతీకలు.

---

శ్లోకం 10:

నమః శివాభ్యాం జటిలంధరభ్యాం జరామృతిభ్యాం చ వివర్జితాభ్యాం . జనార్దనాబ్జోద్భవపూజితాభ్యాం నమో నమః శంకరపార్వతీభ్యాం .. 10..

పదచ్ఛేదము:

నమః, శివాభ్యాం, జటిల, ధరభ్యాం, జరా, మృతిభ్యాం, చ, వివర్జితాభ్యాం, జనార్దన, అబ్జ, ఉద్భవ, పూజితాభ్యాం, నమః, నమః, శంకరపార్వతీభ్యాం.

అన్వయము:

జటిలంధరభ్యాం, జరామృతిభ్యాం చ వివర్జితాభ్యాం, జనార్దనాబ్జోద్భవపూజితాభ్యాం శివాభ్యాం నమః. శంకరపార్వతీభ్యాం నమః నమః.

ప్రతి పదార్థము:

జటిల = జడలను, ధరభ్యాం = ధరించినవారు, జరా = వార్ధక్యము, మృతిభ్యాం = మరియు మరణము, చ = కూడా, వివర్జితాభ్యాం = లేనివారు, జనార్దన = విష్ణువు, అబ్జ = కమలము నుండి, ఉద్భవ = పుట్టినవాడు (బ్రహ్మ) చే, పూజితాభ్యాం = పూజింపబడినవారు అయిన, శివాభ్యాం = శివపార్వతులకు, నమః = నమస్కారములు, శంకరపార్వతీభ్యాం = శంకరపార్వతులకు, నమః = నమస్కారములు, నమః = మరల నమస్కారములు.

తాత్పర్యము:

జడలను ధరించినవారు, వార్ధక్యము మరియు మరణము లేనివారు, విష్ణువు మరియు బ్రహ్మచే పూజింపబడినవారు అయిన శంకర పార్వతులకు నా నమస్కారములు. మరల మరల నమస్కారములు.

విశేషము:

శివుని యొక్క జడలు ఆయన వైరాగ్యమును సూచిస్తాయి. వారు మరణము లేని శాశ్వతమైన స్వరూపులు. విష్ణువు మరియు బ్రహ్మ వంటి ముఖ్య దేవతలు కూడా వారిని ఆరాధిస్తారు.

---

శ్లోకం 11:

నమః శివాభ్యాం విషమేక్షణాభ్యాం బిల్వచ్ఛదామల్లికదామభృద్భ్యాం . శోభావతీ శాంతవతీశ్వరాభ్యాం నమో నమః శంకరపార్వతీభ్యాం .. 11..

పదచ్ఛేదము:

నమః, శివాభ్యాం, విషమ, ఈక్షణాభ్యాం, బిల్వ, ఛద, మల్లిక, దామ, భృద్భ్యాం, శోభావతీ, శాంతవతీ, ఈశ్వరాభ్యాం, నమః, నమః, శంకరపార్వతీభ్యాం.

అన్వయము:

విషమేక్షణాభ్యాం, బిల్వచ్ఛదామల్లికదామభృద్భ్యాం, శోభావతీ శాంతవతీశ్వరాభ్యాం శివాభ్యాం నమః. శంకరపార్వతీభ్యాం నమః నమః.

ప్రతి పదార్థము:

విషమేక్షణాభ్యాం = మూడవ కన్ను కలవారు, బిల్వ = మారేడు, ఛద = దళములు, మల్లిక = మల్లెల, దామ = దండలను, భృద్భ్యాం = ధరించినవారు, శోభావతీ = శోభాయమానులు, శాంతవతీ = శాంతులు, ఈశ్వరాభ్యాం = మరియు ప్రభువులు అయిన, శివాభ్యాం = శివపార్వతులకు, నమః = నమస్కారములు, శంకరపార్వతీభ్యాం = శంకరపార్వతులకు, నమః = నమస్కారములు, నమః = మరల నమస్కారములు.

తాత్పర్యము:

మూడవ కన్ను కలవారు, మారేడు దళములు మరియు మల్లెల దండలను ధరించినవారు, శోభాయమానులు, శాంతులు మరియు ప్రభువులు అయిన శంకర పార్వతులకు నా నమస్కారములు. మరల మరల నమస్కారములు.

విశేషము:

శివుని యొక్క మూడవ కన్ను జ్ఞానాగ్నికి మరియు దుష్ట సంహారానికి చిహ్నం. వారికి బిల్వ పత్రములు మరియు మల్లెపూలు ప్రీతికరమైనవి. వారు అందమైనవారు, శాంత స్వభావులు మరియు సమస్తానికి అధిపతులు.

---

శ్లోకం 12:

నమః శివాభ్యాం పశుపాలకాభ్యాం జగత్రయీరక్షణ బద్ధహృద్భ్యాం . సమస్త దేవాసురపూజితాభ్యాం నమో నమః శంకరపార్వతీభ్యాం .. 12..

పదచ్ఛేదము:

నమః, శివాభ్యాం, పశు, పాలకాభ్యాం, జగత్, త్రయీ, రక్షణ, బద్ధ, హృద్భ్యాం, సమస్త, దేవ, అసుర, పూజితాభ్యాం, నమః, నమః, శంకరపార్వతీభ్యాం.

అన్వయము:

పశుపాలకాభ్యాం, జగత్రయీరక్షణ బద్ధహృద్భ్యాం, సమస్త దేవాసురపూజితాభ్యాం శివాభ్యాం నమః. శంకరపార్వతీభ్యాం నమః నమః.

ప్రతి పదార్థము:

పశుపాలకాభ్యాం = జీవులను (పశువులు) కాపాడువారు, జగత్ = లోకములు, త్రయీ = మూడు, రక్షణ = రక్షించుటకు, బద్ధ = దృఢమైన, హృద్భ్యాం = సంకల్పము కలవారు, సమస్త = సమస్త, దేవ = దేవతలు, అసుర = మరియు రాక్షసులచే, పూజితాభ్యాం = పూజింపబడినవారు అయిన, శివాభ్యాం = శివపార్వతులకు, నమః = నమస్కారములు, శంకరపార్వతీభ్యాం = శంకరపార్వతులకు, నమః = నమస్కారములు, నమః = మరల నమస్కారములు.

తాత్పర్యము:

జీవులను (పశువులు) కాపాడువారు, మూడు లోకములను రక్షించుటకు దృఢమైన సంకల్పము కలవారు, సమస్త దేవతలు మరియు రాక్షసులచే పూజింపబడినవారు అయిన శంకర పార్వతులకు నా నమస్కారములు. మరల మరల నమస్కారములు.

విశేషము:

శివుడు జీవులందరినీ రక్షించే దయాళువు. పార్వతితో కలిసి వారు మూడు లోకాలను కాపాడుతారు. దేవతలు మరియు రాక్షసులు కూడా వారి శక్తిని గుర్తిస్తారు మరియు వారిని పూజిస్తారు.

---

శ్లోకం 13:

స్తోత్రం త్రిసంధ్యం శివపార్వతీభ్యాం భక్త్యా పఠేద్ద్వాదశకం నరో యః . స సర్వసౌభాగ్య ఫలాని భుంక్తే శతాయురాంతే శివలోకమేతి .. 13..

పదచ్ఛేదము:

స్తోత్రం, త్రిసంధ్యం, శివపార్వతీభ్యాం, భక్త్యా, పఠేత్, ద్వాదశకం, నరః, యః, సః, సర్వ, సౌభాగ్య, ఫలాని, భుంక్తే, శతాయుః, అంతే, శివలోకం, ఏతి.

అన్వయము:

యః నరః ద్వాదశకం స్తోత్రం త్రిసంధ్యం శివపార్వతీభ్యాం భక్త్యా పఠేత్, సః సర్వసౌభాగ్య ఫలాని భుంక్తే, అంతే శతాయుః శివలోకం ఏతి.

ప్రతి పదార్థము:

యః = ఎవరైతే, నరః = మానవుడు, ద్వాదశకం = పన్నెండు శ్లోకముల, స్తోత్రం = స్తోత్రమును, త్రిసంధ్యం = ఉదయము, మధ్యాహ్నము మరియు సాయంత్రము, శివపార్వతీభ్యాం = శివపార్వతుల పట్ల, భక్త్యా = భక్తితో, పఠేత్ = పఠిస్తారో, సః = వారు, సర్వ = అన్ని, సౌభాగ్య = సౌభాగ్యముల, ఫలాని = యొక్క ఫలములను, భుంక్తే = అనుభవిస్తారు, శతాయుః = నూరు సంవత్సరముల, అంతే = చివర, శివలోకం = శివలోకమును, ఏతి = చేరుకుంటారు.

తాత్పర్యము:

ఎవరైతే ఈ పన్నెండు శ్లోకముల స్తోత్రమును ఉదయము, మధ్యాహ్నము మరియు సాయంత్రము శివపార్వతుల పట్ల భక్తితో పఠిస్తారో, వారు అన్ని సౌభాగ్యముల యొక్క ఫలములను అనుభవిస్తారు మరియు నూరు సంవత్సరముల తరువాత శివలోకమును చేరుకుంటారు.

విశేషము:

ఈ శ్లోకము ఈ స్తోత్రము యొక్క మహిమను తెలియజేస్తుంది. దీనిని భక్తితో పఠించిన వారికి అన్ని శుభములు కలుగుతాయి మరియు వారు అంతిమమున శివుని యొక్క లోకమును పొందుతారు.

---