దశావతార స్తుతి ( 12 శ్లోకాలు)

 

శ్రీ శంకరాచార్య స్తోత్ర సర్వస్వమ్ –

     దశావతార స్తుతి ( 12 శ్లోకాలు)

                          ( పదవిభాగము, అన్వయము, ప్రతి పదార్థము, తాత్పర్యము,విశేషములతో)

                                                                                            -ఆచార్య తాడేపల్లి పతంజలి

---

ఈ దశావతార స్తుతి, విష్ణువు యొక్క వివిధ అవతారాలను కీర్తిస్తూ, ఆయా రూపాల విశిష్ట లీలలను స్మరిస్తుంది. సంసార సాగరాన్ని దాటడానికి, భక్తులను రక్షించడానికి భగవన్నామస్మరణే శ్రేష్ఠమైన మార్గమని ఈ స్తోత్రం తెలియజేస్తుంది.

---

ప్రారంభ శ్లోకం

నామస్మరణాదన్యోపాయం

న హి పశ్యామో భవతరణే |

రామ హరే కృష్ణ హరే

తవ నామ(మ్?) వదామి సదా నృహరే ||

పదవిభాగము

నామస్మరణాత్ + అన్య + ఉపాయమ్, న హి, పశ్యామః, భవ + తరణే, రామ హరే, కృష్ణ హరే, తవ, నామ, వదామి, సదా, నృహరే.

అన్వయము

భవతరణే నామస్మరణాత్ అన్య ఉపాయం న హి పశ్యామః. రామ హరే, కృష్ణ హరే, నృహరే, సదా తవ నామ వదామి.

ప్రతి పదార్థము

భవతరణే = సంసార సాగరాన్ని దాటడానికి, నామస్మరణాత్ = నామస్మరణం కంటే, అన్య = వేరే, ఉపాయమ్ = ఉపాయాన్ని, న హి పశ్యామః = మేము చూడడం లేదు. రామ హరే = రామ అనే ఓ హరీ, కృష్ణ హరే = కృష్ణ అనే ఓ హరీ, నృహరే = నృసింహ అనే ఓ హరీ, సదా = ఎల్లప్పుడూ, తవ = నీ, నామ = నామాన్ని, వదామి = పలుకుతున్నాను.

తాత్పర్యము

సంసార సాగరాన్ని దాటడానికి నామస్మరణం కంటే వేరే ఉపాయం ఏదీ నాకు కనిపించడం లేదు. ఓ రామ హరీ, ఓ కృష్ణ హరీ, ఓ నృసింహ హరీ, నేను ఎల్లప్పుడూ నీ నామాన్ని జపిస్తున్నాను.

విశేషములు

ఈ శ్లోకం నామస్మరణ మహిమను, సంసార బంధనాల నుండి విముక్తి పొందేందుకు నామజపమే ఏకైక మార్గమని నొక్కి చెబుతుంది. ఇక్కడ రామ, కృష్ణ, నృసింహ రూపాలు త్రిమూర్తిత్వంలో హరి స్వరూపాన్ని సూచిస్తాయి.

---

దశావతార స్తుతి: మత్స్యావతారం

శ్లోకం 1

వేదోద్ధారవిచారమతే

సోమకదానవసంహరణే |

మీనాకారశరీర నమో

హరి భక్తం తే పరిపాలయ మామ్ || 1 ||

పదవిభాగము

వేద + ఉద్ధార + విచార + మతే, సోమక + దానవ + సంహరణే, మీన + ఆకార + శరీర, నమః, హరి, భక్తం, తే, పరిపాలయ, మామ్.

అన్వయము

వేదోద్ధారవిచారమతే, సోమకదానవసంహరణే, మీనాకారశరీర హరి, తే భక్తం మాం పరిపాలయ, నమః.

ప్రతి పదార్థము

వేదోద్ధారవిచారమతే = వేదాలను ఉద్ధరించాలనే గొప్ప సంకల్పం కలవాడా, సోమకదానవసంహరణే = సోమకాసురుడిని సంహరించినవాడా, మీనాకారశరీర = చేప రూపం దాల్చిన శరీరము కలవాడా, హరి = ఓ హరీ, తే = నీ, భక్తం = భక్తుడనైన, మామ్ = నన్ను, పరిపాలయ = రక్షించుము, నమః = నమస్కారం.

తాత్పర్యము

వేదాలను ఉద్ధరించాలనే గొప్ప సంకల్పంతో సోమకాసురుడిని సంహరించిన ఓ చేప రూపంలోని హరీ, నీ భక్తుడనైన నన్ను రక్షించుము. నీకు నమస్కారం.

విశేషములు

ఈ శ్లోకం మత్స్యావతారాన్ని స్తుతిస్తుంది. సృష్టి ప్రారంభంలో వేదాలు దొంగిలించబడినప్పుడు విష్ణువు మత్స్యరూపం ధరించి వాటిని తిరిగి తెచ్చిన వృత్తాంతాన్ని ఇది సూచిస్తుంది. సోమకాసురుడిని సంహరించడం, వేదాలను కాపాడటం మత్స్యావతార ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.

---

దశావతార స్తుతి: కూర్మావతారం

శ్లోకం 2

మంథానాచలధారణహేతో

దేవాసుర పరిపాల విభో |

కూర్మాకారశరీర నమో

హరి భక్తంతే పరిపాలయ మామ్ || 2 ||

పదవిభాగము

మంథానాచల + ధారణ + హేతో, దేవ + అసుర + పరిపాల, విభో, కూర్మ + ఆకార + శరీర, నమః, హరి, భక్తం, తే, పరిపాలయ, మామ్.

అన్వయము

మంథానాచలధారణహేతో, దేవాసుర పరిపాల విభో, కూర్మాకారశరీర హరి, తే భక్తం మాం పరిపాలయ, నమః.

ప్రతి పదార్థము

మంథానాచలధారణహేతో = మందర పర్వతాన్ని ధరించడానికి కారణమైనవాడా, దేవాసుర పరిపాల = దేవతలను మరియు అసురులను పరిపాలించేవాడా, విభో = ఓ సర్వవ్యాపకా, కూర్మాకారశరీర = తాబేలు రూపం దాల్చిన శరీరము కలవాడా, హరి = ఓ హరీ, తే = నీ, భక్తం = భక్తుడనైన, మామ్ = నన్ను, పరిపాలయ = రక్షించుము, నమః = నమస్కారం.

తాత్పర్యము

పాలసముద్ర మథన సమయంలో మందర పర్వతాన్ని ధరించడానికి కారణమైనవాడా, దేవతలను మరియు అసురులను పరిపాలించే ఓ సర్వవ్యాపకా, తాబేలు రూపంలోని హరీ, నీ భక్తుడనైన నన్ను రక్షించుము. నీకు నమస్కారం.

విశేషములు

ఈ శ్లోకం కూర్మావతారాన్ని వర్ణిస్తుంది. పాలసముద్ర మథనం (క్షీరసాగర మథనం) సమయంలో విష్ణువు కూర్మ రూపం ధరించి మంధర పర్వతాన్ని తన వీపుపై మోసి, దేవతలకు అమృతాన్ని పొందడంలో సహాయపడిన వృత్తాంతాన్ని ఇది గుర్తుచేస్తుంది.

---

దశావతార స్తుతి: వరాహావతారం

శ్లోకం 3

భూచోరకహర పుణ్యమతే

క్రీడోద్ధృతభూదేశహరే |

క్రోఢాకార శరీర నమో

హరి భక్తం తే పరిపాలయ మామ్ || 3 ||

పదవిభాగము

భూ + చోరక + హర, పుణ్య + మతే, క్రీడా + ఉద్ధృత + భూ + దేశ + హరే, క్రోడ + ఆకార + శరీర, నమః, హరి, భక్తం, తే, పరిపాలయ, మామ్.

అన్వయము

భూచోరకహర, పుణ్యమతే, క్రీడోద్ధృతభూదేశహరే, క్రోఢాకారశరీర హరి, తే భక్తం మాం పరిపాలయ, నమః.

ప్రతి పదార్థము

భూచోరకహర = భూమిని దొంగిలించిన హిరణ్యాక్షుడిని సంహరించినవాడా, పుణ్యమతే = పుణ్యమైన సంకల్పం కలవాడా, క్రీడోద్ధృతభూదేశహరే = క్రీడగా భూమిని ఉద్ధరించినవాడా (వరాహ రూపంలో భూమిని తన కోరలతో పైకి తెచ్చినవాడా), క్రోఢాకార శరీర = వరాహ రూపం దాల్చిన శరీరము కలవాడా, హరి = ఓ హరీ, తే = నీ, భక్తం = భక్తుడనైన, మామ్ = నన్ను, పరిపాలయ = రక్షించుము, నమః = నమస్కారం.

తాత్పర్యము

భూమిని దొంగిలించిన హిరణ్యాక్షుడిని సంహరించి, పుణ్యమైన సంకల్పంతో, క్రీడగా భూమిని ఉద్ధరించిన ఓ వరాహ రూపంలోని హరీ, నీ భక్తుడనైన నన్ను రక్షించుము. నీకు నమస్కారం.

విశేషములు

ఈ శ్లోకం వరాహావతారాన్ని స్తుతిస్తుంది. హిరణ్యాక్షుడు భూమిని సముద్ర గర్భంలోకి లాక్కెళ్లినప్పుడు, విష్ణువు వరాహ రూపం ధరించి, తన కోరలతో భూమిని పైకి తెచ్చి రక్షించిన వృత్తాంతాన్ని ఇది తెలియజేస్తుంది.

---

దశావతార స్తుతి: నృసింహావతారం

శ్లోకం 4

హిరణ్యకశిపుచ్ఛేదనహేతో

ప్రహ్లాదాభయధారణహేతో |

నరసింహాచ్యుతరూప నమో

హరి భక్తంతే పరిపాలయ మామ్ || 4 ||

పదవిభాగము

హిరణ్యకశిపు + ఛేదన + హేతో, ప్రహ్లాద + అభయ + ధారణ + హేతో, నరసింహ + అచ్యుత + రూప, నమః, హరి, భక్తం, తే, పరిపాలయ, మామ్.

అన్వయము

హిరణ్యకశిపుచ్ఛేదనహేతో, ప్రహ్లాదాభయధారణహేతో, నరసింహాచ్యుతరూప హరి, తే భక్తం మాం పరిపాలయ, నమః.

ప్రతి పదార్థము

హిరణ్యకశిపుచ్ఛేదనహేతో = హిరణ్యకశిపుడిని సంహరించడానికి కారణమైనవాడా, ప్రహ్లాదాభయధారణహేతో = ప్రహ్లాదుడికి అభయాన్ని ఇవ్వడానికి కారణమైనవాడా, నరసింహాచ్యుతరూప = నరసింహ రూపం దాల్చిన అచ్యుతా, హరి = ఓ హరీ, తే = నీ, భక్తం = భక్తుడనైన, మామ్ = నన్ను, పరిపాలయ = రక్షించుము, నమః = నమస్కారం.

తాత్పర్యము

హిరణ్యకశిపుడిని సంహరించడానికి, ప్రహ్లాదుడికి అభయాన్ని ఇవ్వడానికి కారణమైనవాడా, నరసింహ రూపం దాల్చిన ఓ అచ్యుతా, నీ భక్తుడనైన నన్ను రక్షించుము. నీకు నమస్కారం.

విశేషములు

ఈ శ్లోకం నృసింహావతారాన్ని కీర్తిస్తుంది. భగవద్భక్తుడైన ప్రహ్లాదుడిని రక్షించడానికి, హిరణ్యకశిపుడి అహంకారాన్ని అణచివేయడానికి విష్ణువు స్తంభం నుండి నృసింహరూపంలో వెలువడిన వృత్తాంతాన్ని ఇది వివరిస్తుంది.

---

దశావతార స్తుతి: వామనావతారం

శ్లోకం 5

బలిమదభంజన వితతమతే

పాదోద్వయకృతలోకకృతే |

వటుపటువేష మనోజ్ఞ నమో

హరి భక్తం తే పరిపాలయ మామ్ || 5 ||

పదవిభాగము

బలి + మద + భంజన, వితత + మతే, పాదోద్వయ + కృత + లోక + కృతే, వటు + పటు + వేష, మనోజ్ఞ, నమః, హరి, భక్తం, తే, పరిపాలయ, మామ్.

అన్వయము

బలిమదభంజన, వితతమతే, పాదోద్వయకృతలోకకృతే, వటుపటువేష, మనోజ్ఞ హరి, తే భక్తం మాం పరిపాలయ, నమః.

ప్రతి పదార్థము

బలిమదభంజన = బలి చక్రవర్తి అహంకారాన్ని అణచివేసినవాడా, వితతమతే = గొప్ప సంకల్పం కలవాడా, పాదోద్వయకృతలోకకృతే = రెండు అడుగులతో లోకాలను కొలిచినవాడా, వటుపటువేష = చిన్న బ్రహ్మచారి వేషం ధరించినవాడా, మనోజ్ఞ = మనోహరమైనవాడా, హరి = ఓ హరీ, తే = నీ, భక్తం = భక్తుడనైన, మామ్ = నన్ను, పరిపాలయ = రక్షించుము, నమః = నమస్కారం.

తాత్పర్యము

బలి చక్రవర్తి అహంకారాన్ని అణచివేసి, గొప్ప సంకల్పంతో రెండు అడుగులతో లోకాలను కొలిచినవాడా, చిన్న బ్రహ్మచారి వేషం ధరించిన ఓ మనోహరమైన హరీ, నీ భక్తుడనైన నన్ను రక్షించుము. నీకు నమస్కారం.

విశేషములు

ఈ శ్లోకం వామనావతారాన్ని స్తుతిస్తుంది. బలి చక్రవర్తి అహంకారాన్ని అణచివేయడానికి, లోకాలను తిరిగి పొందడానికి విష్ణువు చిన్న బ్రహ్మచారి (వామన) రూపం ధరించి, మూడు అడుగుల నేలను యాచించి, రెండు అడుగులతో లోకాలను కొలిచి, మూడో అడుగును బలి తలమీద ఉంచిన వృత్తాంతాన్ని ఇది తెలియజేస్తుంది.

---

దశావతార స్తుతి: పరశురామావతారం

శ్లోకం 6

క్షితిపతివంశసంభవమూర్తే

క్షితిపతిరక్షాక్షతమూర్తే |

భృగుపతిరామవరేణ్య నమో

హరి భక్తం తే పరిపాలయ మామ్ || 6 ||

పదవిభాగము

క్షితిపతి + వంశ + సంభవ + మూర్తే, క్షితిపతి + రక్షాక్షత + మూర్తే, భృగుపతి + రామ + వరేణ్య, నమః, హరి, భక్తం, తే, పరిపాలయ, మామ్.

అన్వయము

క్షితిపతివంశసంభవమూర్తే, క్షితిపతిరక్షాక్షతమూర్తే, భృగుపతిరామవరేణ్య హరి, తే భక్తం మాం పరిపాలయ, నమః.

ప్రతి పదార్థము

క్షితిపతివంశసంభవమూర్తే = రాజుల వంశంలో జన్మించినవాడా (కార్తవీర్యార్జునుడి వంశంలో), క్షితిపతిరక్షాక్షతమూర్తే = రాజుల రక్షణను నాశనం చేసినవాడా (దుష్ట క్షత్రియులను సంహరించినవాడా), భృగుపతి = భృగు వంశానికి అధిపతి, రామవరేణ్య = రాములలో శ్రేష్ఠుడా, హరి = ఓ హరీ, తే = నీ, భక్తం = భక్తుడనైన, మామ్ = నన్ను, పరిపాలయ = రక్షించుము, నమః = నమస్కారం.

తాత్పర్యము

రాజుల వంశంలో జన్మించినవాడా, దుష్ట రాజుల రక్షణను నాశనం చేసినవాడా (ఇరవై ఒక్క సార్లు క్షత్రియులను సంహరించినవాడా), భృగు వంశానికి అధిపతి అయిన రాములలో శ్రేష్ఠుడా, నీ భక్తుడనైన నన్ను రక్షించుము. నీకు నమస్కారం.

విశేషములు

ఈ శ్లోకం పరశురామావతారాన్ని స్తుతిస్తుంది. దుష్ట క్షత్రియుల అరాచకాలను అణచివేయడానికి పరశురాముడు అవతరించిన వృత్తాంతాన్ని ఇది తెలియజేస్తుంది. ఇక్కడ 'క్షిత్తిపతిరక్షాక్షతమూర్తే' అంటే రాజుల దురహంకారాన్ని, అన్యాయాలను నాశనం చేసిన రూపం అని అర్థం.

---

దశావతార స్తుతి: రామావతారం

శ్లోకం 7

సీతావల్లభ దాశరథే

దశరథనందన లోకగురో |

రావణమర్దన రామ నమో

హరి భక్తంతే పరిపాలయ మామ్ || 7 ||

పదవిభాగము

సీతా + వల్లభ, దాశరథే, దశరథ + నందన, లోక + గురో, రావణ + మర్దన, రామ, నమః, హరి, భక్తం, తే, పరిపాలయ, మామ్.

అన్వయము

సీతావల్లభ, దాశరథే, దశరథనందన, లోకగురో, రావణమర్దన రామ హరి, తే భక్తం మాం పరిపాలయ, నమః.

ప్రతి పదార్థము

సీతావల్లభ = సీతకు ప్రియుడా, దాశరథే = దశరథుని కుమారుడా, దశరథనందన = దశరథునికి ఆనందాన్ని కలిగించినవాడా, లోకగురో = లోకాలకు గురువైనవాడా, రావణమర్దన = రావణుడిని సంహరించినవాడా, రామ = ఓ రామా, హరి = ఓ హరీ, తే = నీ, భక్తం = భక్తుడనైన, మామ్ = నన్ను, పరిపాలయ = రక్షించుము, నమః = నమస్కారం.

తాత్పర్యము

సీతకు ప్రియుడా, దశరథుని కుమారుడా, లోకాలకు గురువైనవాడా, రావణుడిని సంహరించిన ఓ రామ హరీ, నీ భక్తుడనైన నన్ను రక్షించుము. నీకు నమస్కారం.

విశేషములు

ఈ శ్లోకం రామావతారాన్ని స్తుతిస్తుంది. సీతారాముల కథలోని ప్రధాన అంశాలను, దశరథ పుత్రునిగా, లోక గురువుగా, రావణ సంహారునిగా శ్రీరాముని గొప్పదనాన్ని ఇది తెలియజేస్తుంది.

---

దశావతార స్తుతి: కృష్ణావతారం

శ్లోకం 8

కృష్ణానంత కృపాజలధే

కంసారే కమలేశ హరే |

కాళీయమర్దన కృష్ణ నమో

హరి భక్తంతే పరిపాలయ మామ్ || 8 ||

పదవిభాగము

కృష్ణ + అనంత, కృపా + జలధే, కంస + అరే, కమల + ఈశ, హరే, కాళీయ + మర్దన, కృష్ణ, నమః, హరి, భక్తం, తే, పరిపాలయ, మామ్.

అన్వయము

కృష్ణానంత, కృపాజలధే, కంసారే, కమలేశ హరే, కాళీయమర్దన కృష్ణ హరి, తే భక్తం మాం పరిపాలయ, నమః.

ప్రతి పదార్థము

కృష్ణానంత = ఓ కృష్ణా, అనంతా, కృపాజలధే = దయకు సముద్రం వంటివాడా, కంసారే = కంసుడి శత్రువా, కమలేశ = కమలనాభుడా (లక్ష్మీదేవికి భర్త), హరే = ఓ హరీ, కాళీయమర్దన = కాళీయుడిని సంహరించినవాడా, కృష్ణ = ఓ కృష్ణా, హరి = ఓ హరీ, తే = నీ, భక్తం = భక్తుడనైన, మామ్ = నన్ను, పరిపాలయ = రక్షించుము, నమః = నమస్కారం.

తాత్పర్యము

ఓ అనంతమైన కృష్ణా, దయకు సముద్రం వంటివాడా, కంసుడి శత్రువా, కమలనాభుడా, కాళీయుడిని సంహరించిన ఓ కృష్ణ హరీ, నీ భక్తుడనైన నన్ను రక్షించుము. నీకు నమస్కారం.

విశేషములు

ఈ శ్లోకం కృష్ణావతారాన్ని స్తుతిస్తుంది. కృష్ణుడు యొక్క అనంతత్వాన్ని, కంసుడిని, కాళీయుడిని సంహరించిన లీలను, లక్ష్మీపతిత్వాన్ని ఇది వర్ణిస్తుంది.

---

దశావతార స్తుతి: బుద్ధావతారం

శ్లోకం 9

త్రిపురసతీ మానవిహరణా

త్రిపురవిజయమార్గనరూపా |

శుద్ధజ్ఞానవిబుద్ధ నమో

భక్తాం తే పరిపాలయ మామ్ || 9 ||

పదవిభాగము

త్రిపురసతీ + మాన + విహరణా, త్రిపుర + విజయ + మార్గన + రూపా, శుద్ధ + జ్ఞాన + విబుద్ధ, నమః, భక్తం, తే, పరిపాలయ, మామ్.

అన్వయము

త్రిపురసతీ మానవిహరణా, త్రిపురవిజయమార్గనరూపా, శుద్ధజ్ఞానవిబుద్ధ హరి, తే భక్తం మాం పరిపాలయ, నమః.

ప్రతి పదార్థము

త్రిపురసతీ = త్రిపురాసురుల స్త్రీల, మాన = అహంకారాన్ని, విహరణా = హరించినవాడా (వారికి మాయ చేసి, వారిని సన్మార్గంలోకి తెచ్చినవాడా), త్రిపురవిజయమార్గనరూపా = త్రిపురులను జయించడానికి మార్గాన్ని చూపిన రూపము కలవాడా, శుద్ధజ్ఞానవిబుద్ధ = శుద్ధమైన జ్ఞానంతో ప్రబుద్ధుడైనవాడా, నమః = నమస్కారం, తే = నీ,  భక్తం = భక్తుడనైన, మామ్ = నన్ను. పరిపాలయ = రక్షించుము,

తాత్పర్యము

త్రిపురాసురుల స్త్రీల అహంకారాన్ని హరించినవాడా, త్రిపురులను జయించడానికి మార్గాన్ని చూపిన రూపము కలవాడా, శుద్ధమైన జ్ఞానంతో ప్రబుద్ధుడైనవాడా, నీ భక్తుడనైన నన్ను రక్షించుము. నీకు నమస్కారం.

విశేషములు

ఈ శ్లోకం బుద్ధావతారాన్ని స్తుతిస్తుంది. త్రిపురాసురులు దుష్టత్వాన్ని విడిచిపెట్టి, సన్మార్గంలోకి రావడానికి విష్ణువు బుద్ధరూపంలో మోహాన్ని కలిగించిన వృత్తాంతాన్ని ఇది సూచిస్తుంది. జ్ఞానం ద్వారా అజ్ఞానాన్ని తొలగించడం ఇక్కడ ప్రధానం.

---

దశావతార స్తుతి: కల్క్యావతారం

శ్లోకం 10

శిష్టజనావన దుష్టహర

ఖగతురగోత్తమవాహన తే |

కల్కిరూపపరిపాల నమో

భక్తాం తే పరిపాలయ మామ్ || 10 ||

పదవిభాగము

శిష్టజన + అవన, దుష్ట + హర, ఖగ + తురగ + ఉత్తమ + వాహన, తే, కల్కి + రూప + పరిపాల, నమః, భక్తం, తే, పరిపాలయ, మామ్.

అన్వయము

శిష్టజనావన, దుష్టహర, ఖగతురగోత్తమవాహన, కల్కిరూపపరిపాల హరి, తే భక్తం మాం పరిపాలయ, నమః.

ప్రతి పదార్థము

శిష్టజనావన = సజ్జనులను రక్షించేవాడా, దుష్టహర = దుష్టులను సంహరించేవాడా, ఖగతురగోత్తమవాహన = ఆకాశములో సంచరించు గుర్రం వంటి ఉత్తమ వాహనం కలవాడా, తే = నీకు, కల్కిరూపపరిపాల = కల్కి రూపంలో రక్షించేవాడా, నమః = నమస్కారం, తే = నీ,  భక్తం = భక్తుడనైన, మామ్ = నన్ను. పరిపాలయ = రక్షించుము,

తాత్పర్యము

సజ్జనులను రక్షించేవాడా, దుష్టులను సంహరించేవాడా, గుర్రం వంటి ఉత్తమ వాహనం కలవాడా, కల్కి రూపంలో రక్షించేవాడా, నీ భక్తుడనైన నన్ను రక్షించుము. నీకు నమస్కారం.

విశేషములు

ఈ శ్లోకం కల్క్యావతారాన్ని స్తుతిస్తుంది. కలియుగ అంతంలో దుష్ట శక్తులను సంహరించి, ధర్మాన్ని తిరిగి స్థాపించడానికి విష్ణువు కల్కి రూపంలో అవతరిస్తాడని నమ్మకం. శ్వేత అశ్వం (గుర్రం) ఆయన వాహనం.

---

శ్లోకం: పునరావృత్త శ్లోకం

నామస్మరణాదన్యోపాయం

న హి పశ్యామో భవతరణే |

రామ హరే కృష్ణ హరే

తవ నామ(మ్) వదామి సదా నృహరే || 11 ||

పదవిభాగము

నామస్మరణాత్ + ధన్య + ఉపాయమ్ (నామస్మరణాత్ + అన్య + ఉపాయమ్), న హి, పశ్యామః, భవ + తరణే, రామ హరే, కృష్ణ హరే, తవ, నామ, వదామి, సదా, నృహరే.

అన్వయము

భవతరణే నామస్మరణాత్ అన్య ఉపాయం న హి పశ్యామః. రామ హరే, కృష్ణ హరే, నృహరే, సదా తవ నామ వదామి.

ప్రతి పదార్థము

భవతరణే = సంసార సాగరాన్ని దాటడానికి, నామస్మరణాత్ = నామస్మరణం కంటే, ధన్య = పుణ్యమైన, ఉపాయమ్ = ఉపాయాన్ని, న హి పశ్యామః = మేము చూడడం లేదు. రామ హరే = రామ అనే ఓ హరీ, కృష్ణ హరే = కృష్ణ అనే ఓ హరీ, నృహరే = నృసింహ అనే ఓ హరీ, సదా = ఎల్లప్పుడూ, తవ = నీ, నామ = నామాన్ని, వదామి = పలుకుతున్నాను.

తాత్పర్యము

సంసార సాగరాన్ని దాటడానికి నామస్మరణం కంటే పుణ్యమైన ఉపాయం ఏదీ నాకు కనిపించడం లేదు. ఓ రామ హరీ, ఓ కృష్ణ హరీ, ఓ నృసింహ హరీ, నేను ఎల్లప్పుడూ నీ నామాన్ని జపిస్తున్నాను.

విశేషములు

మొదటి శ్లోకం పునరావృత్తి ఈ స్తుతి యొక్క ముఖ్య సందేశాన్ని నొక్కి చెబుతుంది: మోక్షానికి నామస్మరణమే అత్యంత సులభమైన మరియు ప్రభావవంతమైన మార్గం.

---

ఈ దశావతార స్తుతి  సంపూర్ణమయినది.